جنگل بیابان مرتع
مطالب مربوط 

کرب


 

نام علمی:

Acer campestre L. 1753

= Acer affine Opiz.

= Acer austriacum Trall.

= Acer bohemicum Presl.

= Acer cordifolium Moench.

= Acer suberosum Duj.

= Acer collinum Tenore

= Acer guinale Maxm.

نام انگلیسی:

hedge maple, common maple, field or small leaved maple, maple tree, whistle-wood, bird`s tongue, dog oak, master tree

نام‌های دیگر: کَرْب (نور و کُجُور)، کَرَف (کَلارُستاق)، کَرْچَک (کلاردشت)، کَرْکُو (زیارت)، تِلّین، آقْچه‌ قِیین (اَرَسباران)، کُهْ‌ پَلَت (رودسر)، کِکَم ]کِکُم[، کِیکُم (تالش و آستارا)، چیت (دیلمان)، اِسفَندان، شجرة العرب، قِیْقَب (ثابتی، 72).

 

کَرْب، درخت/درختچه‌ای است از تیرهٔ افرا (Aceraceae) به ارتفاع تا 25 متر (مظفریان، درختان ...، 2). قطرش به نیم متر و عمرش به 100 سال می‌رسد و درونْ چوب آن قهوه‌ای رنگ است (ثابتی، 71، 72).

 

گیاه‌شناسی

شاخه: شاخه‌های جوان کرک‌دار یا بی‌کرک.

برگ: پهنک برگ‌ها به طول 15ـ 60 به عرض 25ـ 80 میلی‌متر، تا نصف یا یک سوم پهنک 3ـ 5 لَپی، با قاعده‌ای قلبی، با لَپ‌های کامل یا گاهی سه لَپی، اغلب در سطح زیرین کرک‌دار به‌خصوص در امتداد رگبرگ‌های اصلی؛ دمبرگ به طول 15ـ 60 میلی‌متر، کرک‌دار یا بی‌کرک، شیرابه‌دار.

گل آذین: دیهیم گل‌دار راست، کرک‌دار.

میوه: فندقه بال‌دار به طول 15ـ 27 به عرض 5 ـ 11 میلی‌متر، گسترده ـ افقی؛ دانه‌ها فشرده، کرک‌دار یا بی‌کرک، تخم مرغی ـ دایره‌ای، حجره‌ها بدون کرک (مظفریان، درختان ...، 2).

 

پراکنش

این درخت در نقاط مختلف جنگل‌های شمال وجود دارد و مخصوص ارتفاعات و جنگل‌های کوهستانی است و در ارسباران و آستارا و کلاردشت و نور و زرین گل در ارتفاع 1100 متر از سطح دریا و بالاترین ارتفاع آن در کندوان در 2600 متر ارتفاع دیده می‌شود (ثابتی، 71).

استان گلستان: گرگان

استان مازندران: شیب شمالی کندوان، درهٔ چالوس، گدوک، کلاردشت، کُجُور، درهٔ هراز

استان گیلان: ایسپیلی

استان آذربایجان: کَلَیبَر، حسن بیگلو، قره داغ (مظفریان، درختان ...، 2).

 

 

منابع

1- ثابتی، حبیب‌الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64ص.

2- مظفریان، ولی‌‌الله، 1377، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، چ2، 12+69+671ص.

3- مظفریان، ولی‌الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55ص.

   4- معین، محمد، 1371، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، امیرکبیر، چ 8، 6جلد، 106+5277+317+2351ص.

5. http://en.wikipedia.org/wiki/Acer_campestre

[ سه شنبه 1390/04/14 ] [ 13:45 ] [ امین نصراللهیان ]

لور


 

نام علمی:

Carpinus orientalis Miller 1759

= Carpinus duinenis Scop. 1772

نام انگلیسی:

eastern hornbeam, oriental hornbeam

نام‌های دیگر: شَرَم (ییلاقات رامسر و رودسر و تنکابن)، لِوَر (کلاردشت و نور و کجور)، کَچَف (گرگان)، اَسَف، عَسَف (مازندران) (ثابتی، 200).

 

لِوَر، درخت/درختچه‌ای است از تیرهٔ فندق (Corylaceae) به ارتفاع 4ـ 5 (8) متر (مظفریان، درختان...، 202) که میانگین تعداد در هکتار آن در جنگل‌های شمال 299/0 اصله (148/0 درصد) و میانگین حجم در هکتار آن 176/0 متر مکعب (063/0 درصد) است (مشتاق کَهْنَمُویی، 44).

 

گیاه‌شناسی

شاخه: شاخه‌های جوان و دمبرگ‌ها با کرک‌های تار ابریشمی.

برگ: به طول 5/2ـ 6 (9) به عرض 2/1ـ 3 (4) سانتی‌متر، تخم مرغی تا تخم مرغی ـ بیضوی، با سَرِ نوک تیز یا به‌ندرت نوک کُند، با قاعدهٔ گرد یا تا حدی قلبی، با لبهٔ دندانه اره‌ای مضاعف نوک تیز، بدون کرک، روی سطح بالایی سبز تیره (سبز سیر)، درخشان با رگبرگ‌ِ فرورفته، سطح زیرین در امتداد رگبرگ میانی کرک‌دار و در محور رگبرگ‌ها ریش‌دار. دمبرگ‌ها به طول 5 ـ 8 (10) میلی‌متر.

گل آذین: انبوه، در حالت میوه‌دار به طول 3ـ 6 (8) به عرض 2ـ 5/3 سانتی‌متر. گریبان سه‌گوشه ـ تخم مرغی، بدون لَپ، با دندانه‌های نامنظم نوک تیز، 5ـ 8 رگه‌ای، ابتدا در پایین کرک‌دار.

میوه: فندقه به طول 3ـ 6 میلی‌متر، 8 ـ 12 رگه‌ای (مظفریان، درختان...، 202).

 

پراکنش

لور از اروپای جنوبی تا جنگل‌های شمال ایران امتداد یافته است و در سرتاسر جنگل‌های هیرکانی از گرگان تا ارسباران و در ارتفاعات بالایی پراکنده است (ثابتی، 200). این درخت مانند راش و اُوری، مرز بالایی جنگل‌های شمال را تشکیل می‌دهد و در ارتفاع 2500 متری از سطح دریا در حد بالایی راشستان در ارتفاعات سنگده (شرق پل سفید) دیده می‌شود. لور در جنگل‌های ارسباران نیز می‌روید (مروی مهاجر، 46، 71، 118).

 

بوم‌شناسی

لور در ذخیره‌گاه جنگلی زربین حسن آباد در جنوب چالوس، با زربین جامعهٔ گیاهی تشکیل داده است (جزیره‌ای، 339). این درخت در جنگل‌های شمال، جامعهٔ گیاهی مستقل به نام لِوَرستان (Carpinetum-Orientale) و همچنین با درخت اُوری جامعهٔ اُوری ـ لِوَرستان (Querco-Carpinetum orientalis) به وجود آورده است. جامعهٔ لورستان در ارتفاعات بالا دیده می‌شود و تخریب شده است زیرا نزدیک‌ترین محل تأمین چوب مورد نیاز روستاییان در مناطق ییلاقی محسوب می‌شود (مروی مهاجر، 43).

 

 

 

منابع

1- ثابتی، حبیب‌الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64ص.

2- جزیره‌ای، محمدحسین، 1381، جنگل‌کاری در خشکبوم، دانشگاه تهران، چ 2،  458ص.

3- مشتاق کهنمویی، محمدحسن، 1378، وضعیت کمی و کیفی جنگل‌های شمال، جلد اول، بازنگری طرح جامع مقدماتی جنگل‌های شمال کشور، مطالعات دورهٔ پنجم، 1375، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، معاونت امور جنگل‌های شمال، دفتر فنی جنگلداری، 103ص.

4- مروی مهاجر، محمدرضا، 1384، جنگل‌شناسی و پرورش جنگل، دانشگاه تهران، چ1، 387ص.

5- مظفریان، ولی‌‌الله، 1377، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، چ2، 12+69+671ص.

6- مظفریان، ولی‌الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55ص.

7. http://free-pu.t-com.hr/romeo-tomaz-biodiversity/spontaneus_plants.htm 


[ سه شنبه 1390/04/14 ] [ 13:35 ] [ امین نصراللهیان ]





 

 

کوله خاس



 

 

نام علمی:

Ruscus hyrcanus Woron.

نام انگلیسی:

Butcher`s broom, knee holly

نام‌های دیگر: جز، جیز (مازندران)، چُوشْت، چُشْت (تالش)، هس (آستارا)، پل، کُول، کولر، کول کیش، کُولْ‌خَس، کُوله خَس

 

کُوله خاس درختچه‌ای کوچک و همیشه سبز و دوپایه از تیرهٔ لاله (Liliaceae) با ساقه‌های زیرزمینی ضخیم و افقی و به ارتفاع 25 ـ 40 سانتی‌متر است که در اغلب نواحی جنگل‌های شمال می‌روید (مظفریان، 1383).

 

گیاه‌شناسی

شاخ و برگ: شاخه‌ها 4- 6 تایی، تا حدی فراهم، شاخهٔ مرکزی طویل شده و به شکل ساقه درآمده است. شاخه‌برگی (Phylloclade/Cladode) به طول 15- 25 به عرض 8- 13 میلی‌متر، بیضوی ـ تخم مرغی، با خار انتهایی به طول 2- 5/2 میلی‌متر، سبز تیره.

گل: گل‌ها (1-) 2- 5 تایی، قطعات خارجی گلپوش به طول 2- 2/2 به عرض 3/1 میلی‌متر، بیضوی تا بیضوی ـ تخم مرغی، داخلی‌ها کوتاه‌تر و باریک‌تر، سبز شونده.

میوه: سته‌ به قطر 10- 14 میلی‌متر، تا حدی کروی، قرمز.

دانه: به قطر 8- 9 میلی‌متر، کروی، قهوه‌ای کم‌رنگ (مظفریان، 1383).

 

پراکنش

این گیاه در نواحی شمال ایران در سطح زیادی از جنگل‌ها، به‌خصوص جنگل‌های انبوه و یا حاشیهٔ آنها می‌روید و ارتفاع رویش آن در دره‌های مرطوب نزدیک دریای خزر تا 1000 متر می‌رسد (بوداغی، 1380).

گلستان: گرگان، بندرگز، علی آباد، پارک ملی گلستان، زیارت، آزادشهر.

مازندران: نوشهر، چالوس، آمل، بابل، ساری، بهشهر، تنکابن، رامسر.

گیلان: چابکسر، رشت، لاهیجان، بندر انزلی، رضوان‌شهر، اسالم، جادهٔ اسالم به خلخال، آستارا، جادهٔ آستارا به اردبیل (مظفریان، 1383).

 

بوم‌شناسی

کوله خاس گیاهی سایه‌پسند است و در جنگل‌های انبوه شمال که نور به کف جنگل نمی‌رسد، به همراه دیگر گونه‌های سایه‌پسند همچون نونهال شمشاد و ممرز و آزاد و تَمیس دیده می‌شود. این گیاه در جنگل‌های جلگه‌ای شمال با بلوط و در میان‌بند با راش جامعهٔ گیاهی تشکیل می‌دهد (ثابتی، 1382). جامعهٔ راشستان با کوله خاس در خاک‌های با سنگ مادر آهکی دیده می‌شود (مروی مهاجر، 1384).

 

 

کاربردها

ریزوم و ریشهٔ کوله خاس که به صورت قطعاتی به رنگ خاکستری مایل به زرد و پوشیده از ریشه‌های باریکی در سطح پایینی است، مصرف دارویی دارد. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در قرون وسطی، ایرانیان و عرب‌ها تنها مللی بودند که از کوله خاس زودتر از دیگران برای درمان بیماری‌ها استفاده می‌کردند.

ریزوم و ریشهٔ گیاه، اثر مُدر و اشتهاآور دارد که اثر معالج در برقراری و تحریک ترشحات ادرار و رفع آب آوردن بافت‌ها و استسقا و بیماری‌های مجاری ادرار و سنگ کلیه و همچنین زردی و نِقرس و حالات خَنازیری (گرفتگی گره‌های لنفاوی گردن) و کم‌خونی دختران جوان دارد. از برگ آن در گذشته دم‌کرده‌های تب‌بُر تهیه می‌شد.

میوه و برگ آن با آب انگور برای تقویت معده و کبد و معالجهٔ یرقان و اسهال مفید است و ترشح شیر را افزایش می‌دهد.

در سال‌های اخیر ریشهٔ این گیاه در گیلان و مازندران به صورت گیاه دارویی به خارج صادر می‌شود (بوداغی، 1380).

 

 منابع

1- بوداغی، عیسی و غلامحسین نوراللهی، 1380، محصولات فرعی جنگلی و مرتعی نیم‌رخ شمالی البرز، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، معاونت امور جنگل‌های شمال، دفتر صنایع چوب و بهره‌برداری، نشریۀ شمارۀ 203، 246ص.

2- ثابتی، حبیب‌الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64ص.

3- دیانت‌نژاد، حسن و حسن ابراهیم‌زاده، داریوش فرهود، محمود کرمی، 1371، واژه‌نامهٔ زیست شناسی، علوی، 363+285ص.

4- قهرمان، احمد، 1378، گیاه‌شناسی پایه، دانشگاه تهران،چ4، 2جلد، 539+492ص.

5- مروی مهاجر، محمدرضا، 1384، جنگل‌شناسی و پرورش جنگل، دانشگاه تهران، چ1، 387ص.

6- مظفریان، ولی‌‌الله، 1377، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، فرهنگ معاصر، چ2، 12+69+671ص.

7- مظفریان، ولی‌الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55ص.

8- معین، محمد، 1371، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، امیرکبیر، 6جلد، چ 8، 106+5277+317+2351ص.

9. http://www.plantae.ca/Plantae/Ruscaceae/Ruscaceae.php

 

 

 

[ چهارشنبه 1390/04/08 ] [ 12:7 ] [ امین نصراللهیان ]
گیاه شناسی

 






 خاس

 

 

نام علمی:

Ilex spinigera (Loes) Loes 1919

= Ilex hyrcana Pojark. 1945

= Ilex Aquifolium L. var. caspcia Loesn. 1901

= Ilex Aquifolium L. subsp. caspcia (Loesn.) Rech. f. 1950

نام انگلیسی:

English holly, prickly-leaved holly, holly tree, holly

نام‌های دیگر: خاس، خاش (دیلمان)، کَنْگه (گیلان و تنکابن)، چَخ، خَج (اطراف رشت و تالش)، هِس (آستارا)، اَلاش (نور و کجور)، وِرْگه‌تِلی (مازندران)، طِیم، عُودُ الخیر، هُوکْس (فرانسوی: houx)، شَرابه، راج

 

خاس درختچه‌ای است همیشه سبز از تیرهٔ خاس (Aquifoliaceae) که در اغلب مناطق جنگل‌های شمال می‌روید. نام علمی آن از نام لاتین درخت بلوط سبز (Quercus Ilex L.) گرفته شده است (ثابتی، 1382).   

 

گیاه‌شناسی

برگ: همیشه سبز، به رنگ سبز تیره و یشمی، ساده، متناوب، به طول 8/1 تا 6 و عرض 9/0 تا 3 سانتی‌متر، دمبرگ کوتاه و سینوسی و کم‌دامنه با دندانه‌های خاردار و لبهٔ ضخیم شده، گوشواره‌ها نامشخص، دمبرگ‌ها و شاخه‌ها بسیار کوتاه با کرک‌های گردآلود.

گل: منظم، اغلب تک‌جنسی، گل‌آذین گرزن محوری، کاسبرگ‌ها به هم پیوسته، گلبرگ‌ها جدا یا در قاعده تا حدودی پیوسته، پرچم‌ها به تعداد گلبرگ‌ها، تخمدان بالایی و پیوسته (مظفریان، 1383). گل‌های خاس، ریز و معطر و سفید است و اهمیت زینتی ندارد. گل نر و گل ماده بر روی پایه‌های جداگانه رشد می‌کنند و در اردیبهشت و خرداد ظاهر می‌شوند (روحانی، 1384).

میوه: شفت به طول 8 تا 10 و عرض 6 تا 8 میلی‌متر، دانه‌ها کم (مظفریان، 1383). میوهٔ خاس در پاییز و زمستان ظاهر می‌شود و به صورت دانه‌های قرمز درخشان بر شاخه‌های سال قبل می‌روید. فقط درخت ماده میوه می‌دهد. گرده‌افشانی برای بارور شدن آن ضروری است (روحانی، 1384)   و    مانند  بسیاری  از  گیاهان  دیگر  با  فعالیت زنبور انجام می‌شود

ریشه:  ریشهٔ خاس عمیق است (روحانی، 1384).

 

پراکنش

خاس در تمام جنگل‌های مخروبهٔ شمال و ارتفاعات مختلف از ساحل دریا تا ارتفاعات بالایی جنگل پراکنده است. پایین‌ترین ارتفاع آن در سواحل آستارا و حداکثر ارتفاع آن در جنگل‌های کتول در 2200 متری است. به طور کلی رویشگاه این درختچه در جنگل‌های شمال ایران از گیلان تا گرگان گسترش دارد (ثابتی، 1382). خاس اغلب در مناطق زهکشی شدهٔ آشکوب پایین جنگل‌های راش دیده می‌شود (شیبانی، 1376).

 

بوم‌شناسی

اقلیم: خاس گونه‌ای سایه‌پسند است (ثابتی، 1382). این درختچه گیاهی کندرشد محسوب می‌شود اما در اقلیم‌های خنک و مرطوب رشد خوبی دارد. در برابر گرما و سرما مقاوم است ولی محیط خشک را تحمل نمی‌کند. نیمه‌سایه‌پسند یا در مناطق خنک، نورپسند است و شرایط ساحلی و باد را تحمل می‌کند (روحانی، 1384).

خاک: خاک معمولی برای خاس کفایت می‌کند (شیبانی، 1376) ولی در خاک‌های عمیق و غنی و مرطوب و تا حدی سنگین بهترین رشد را دارد. کمی قلیایی بودن بستر را می‌پذیرد. به طور کلی خاس طالب خاک مرطوب و زهکشی شده است (روحانی، 1384). 

 

کاربردها

خاس درختچه‌ای زینتی است و برای ایجاد باغ صخره‌ای استفاده می‌شود (شیبانی، 1376). همچنین برای کاشت در چمن یا استفاده در پاسیو و گلدان و یا تکی مناسب است. آن را در هر فصلی از سال می‌توان هرس کرد و هرس شدید را هم می‌پذیرد (روحانی، 1384).

روستاییان شمال کشور، شاخهٔ خاس را در فصل زمستان روی آتش می‌چرخانند تا خارهای بزرگ آن خرد شود و سپس به مصرف تعلیف دام می‌رسانند. همچنین ساقه و به‌ویژه ساقه‌های خمیده خاس را به مدت پنج دقیقه زیر آتش می گذارند تا نرم شود. سپس از آتش خارج می‌کنند و دو انتهای چوب را به هم می‌بندند و چند روزی به همان حال نگه می‌دارند تا چوب خشک شود و به همان شکل باقی بماند و این حلقه را تَحاله (تَهاله) می‌نامند و آن را برای باربندی به انتهای ریسمان و طناب می‌بندند (ثابتی، 1382).

از بافت‌های زیر پوست این گیاه پس از ساییدن نوعی چسب تهیه می‌کنند که مانند سریش مصرف می‌شود (معین، 1371).

این گیاه دارای تانن و ایلسین و یک مادهٔ زردرنگ به نام ایلیگزانتین و همچنین گلوکز و اسید کافئوتانیک است. پوست آن در درمان صرع کاربرد دارد. اگر میوهٔ آن را بچه‌ها بخورند منجر به ناراحتی‌های شدید گوارشی و حتی مرگ می‌شود (بوداغی، 1380).

برگ این گیاه دارای اثر مدر و ملین و تب‌بر و میوهٔ آن قی‌آور و مسهل است (کیهانی، 1363). طرز تهیه و مصرف داروی مدر از برگ خاس به این صورت است که مقدار 6 تا 12 گرم  برگ کوبیدهٔ آن را در یک لیوان آب جوش ریخته به مدت نیم ساعت باقی می‌گذارند تا دم بکشد.  سپس  آن را  صاف کرده روزی  سه  بار،  هر بار  به میزان یک فنجان مصرف می‌کنند .با این حال به دلیل  وجود  مواد سمی  در   این  گیاه،    در    پزشکی    به‌ندرت    برای    ساخت   دارو استفاده می‌شود (

 

آفات و بیماری‌ها

خاس گیاه مقاومی است و اغلب به آفت یا بیماری مبتلا نمی‌شود (روحانی، 1384).

 

زادآوری

خاس را می‌توان با بذر و پیوند و قلمه تکثیر کرد. بذر آن را یک سال در لایهٔ ماسه می‌گذارند و سپس در مهرماه کاشته می‌شود. زمان مناسب برای پیوند، اسفندماه است. قلمه‌گیری از شاخهٔ جانبی نیمه‌رسیده با پوست ساقه (قلمهٔ پاشنه‌دار) انجام می‌شود و آن را در اسفندماه در شاسی گرم می‌گذارند. نهال آن در اردیبهشت یا شهریور کاشته می‌شود (شیبانی، 1376). اگر جای کافی برای کاشت درخت نر و ماده نباشد بهتر است چند شاخهٔ نر به پایهٔ ماده پیوند زده شود (روحانی، 1384). 

 

 

 

منابع

  1- بوداغی، عیسی و غلامحسین نوراللهی، 1380، محصولات فرعی جنگلی و مرتعی نیم‌رخ شمالی البرز، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، معاونت امور جنگل‌های شمال، دفتر صنایع چوب و بهره‌برداری، نشریۀ شمارۀ 203، 246ص.

  2- ثابتی، حبیب الله، 1382، جنگل‌ها درختان و درختچه‌های ایران، دانشگاه یزد، چ3، 806+ 64 ص.

  3- روحانی، غزاله، 1384، راهنمای انتخاب و داشت درختان زینتی در فضای سبز، آییژ، چ 1، 182 ص.

  4- شیبانی، حسین‌علی و علیرضا میربادین،1376، مشخصات کاربردی درختان و درختچه‌های مناسب فضای سبز، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، چ 1، 214 ص.

  5- کیهانی، علی، 1363، فرهنگ مصور علوم طبیعی، پیروز، 593 ص.

  6- مظفریان، ولی الله، 1383، درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، چ1، 1003+394+55 ص.

  7- معین ، محمد، 1371، فرهنگ فارسی (فرهنگ معین)، امیرکبیر، 6جلد، چ 8، 106+5277+317+2351 ص.

8. http://en.wikipedia.org/wiki/Ilex_aquifolium

9. http://www.natureinthecity.org/coppermine/albums/userpics/10003/englishholly1.jpg

10. http://www.irteb.com/herbal/Diuretic.htm

 

 

 

 

 

[ چهارشنبه 1390/04/08 ] [ 12:2 ] [ امین نصراللهیان ]
نخستین قانون جنگل در ایران

 

نخستین قانون جنگل در ایران

پس از استقرار نظام مشروطه در ایران، نخستین جلسه رسمى مجلس شوراى ملى در تاریخ 13 مهرماه 1285 با نطق افتتاحیه مظفرالدین‏ شاه قاجار گشایش یافت. با این حال به دلیل مشکلات مربوط به تثبیت نظام مشروطه در کشور از یک طرف و در اولویت نبودن مسائل جنگل از طرف دیگر، تصویب قانونی در این زمینه تا سال 1321 به تعویق افتاد. البته در این مدت دولت در 8 اسفند 1303 و 8 خرداد 1312 و 8 فروردین 1321 با مصوباتی سعی در حفظ جنگل‌ها و مراتع کشور داشت ولی جای خالی قانونی در این زمینه احساس می‌شد. به همین دلیل دولت لایحه‌ای برای حفظ جنگل‌ها به مجلس فرستاد که در تاریخ ١٧ دی 1321 و در دورهٔ سیزدهم مجلس شورای ملی تصویب شد. تصویب این قانون با وجود مختصر و ناکامل بودنش، رویداد مهمی در تاریخ مدیریت منابع طبیعی کشور محسوب می‌شود زیرا آغازی شد برای تصویب و تنظیم قوانین و مقررات متعدد و فراگیر بعدی از جمله قانون جنگل‌ها و مراتع کشور که در تاریخ 22 تیر 1338 تصویب شد.

 

 

 

قانون راجع به جنگل‌ها

‌مصوب 17 دی ماه 1321

‌ماده اول ـ مراقبت در حفظ و احداث جنگل‌ها و نظارت در بهره‌برداری آنها به عهده وزارت کشاورزی می‌باشد.

‌تبصره ـ مالکین جنگل‌های خصوصی مکلفند دستورهای وزارت کشاورزی را برای حفاظت جنگل‌های خود و تجدید جنگل‌های از بین رفته و بهبود ‌آنها رعایت و به موقع اجرا بگذارند.

‌ماده دوم ـ بریدن درخت از جنگل و تهیه هیزم و زغال و تبدیل هر جنگل به زمین زراعتی اعم از اینکه جنگل ملک اشخاص یا دولت باشد بدون‌ داشتن پروانه از وزارت کشاورزی ممنوع است. وزارت کشاورزی با در نظر گرفتن احتیاجات عمومی پروانه‌های لازم را به موقع صادر خواهد کرد.

‌تبصره 1 ـ تهیه هیزم از درخت‌ها و شاخه‌هایی که وزارت کشاورزی برای مصرف سوخت مناسب می‌داند و به آگهی عموم خواهد رسانید برای‌ مصرف محلی جنگل‌نشینان و ساکنین دهکده‌های مجاور نیازمند به صدور پروانه نیست.

‌تبصره 2 ـ قطع درخت برای مصارف روستایی از قبیل خانه‌سازی ـ سدسازی ـ پادنگ ـ تلمبار ـ آبدنگ و سه‌پایه‌زنی و غیره ساکنین جنگل و ‌دهکده‌های مجاور آن به میزانی که وزارت کشاورزی تعیین می‌نماید آزاد است مشروط بر اینکه قطع‌کنندگان قبلاً اظهارنامه به مأمورین جنگلبانی محل ‌داده و با نظارت آنها اقدام به قطع درخت بنمایند.

‌تبصره 3 ـ قطع اشجار در محوطه خانه‌های روستایی در حدود یک هزار و پانصد متر مربع برای ساکنین آزاد است.

‌ماده سوم ـ صدور پروانه قطع درخت در مرز جنگل‌ها به عرضی که وزارت کشاورزی تعیین خواهد کرد و از یک کیلومتر کمتر نخواهد بود برای‌همیشه ممنوع است.

‌ماده چهارم ـ هر کس بر خلاف این قانون بدون پروانه وزارت کشاورزی درخت از جنگل‌ها بیندازد به پرداخت جریمه از پنجاه و یک ریال تا پنج هزار ‌ریال و حبس تأدیبی از هشت روز تا دو ماه محکوم خواهد شد.

‌تبصره ـ مأمورین کشاورزی مکلف‌اند پس از وصول اظهارنامه و تقاضای پروانه برای قطع درخت در ظرف پانزده روز رسیدگی نمایند و در صورت‌ استحقاق، پروانه لازم صادر کنند.

‌ماده پنجم ـ استفاده از درخت‌های افتاده جنگل برای مالکین آنها پس از معاینه و گواهی مأمور جنگلبانی مجاز است و مأمور موظف است پس از‌ وصول اظهارنامه در مدتی که زیاده از پانزده روز نباشد معاینه و گواهی دهد.

‌ماده ششم ـ هر کس جنگل یا قسمتی از آن را عمداً بسوزاند به حبس مجرد از دو سال تا ده سال محکوم می‌شود و اگر برای جنگل‌کاری یا تبدیل ‌جنگل به زراعت یا هر اقدام دیگری سوزانیدن جنگل ضرورت داشته باشد اجرای آن منوط به اجازه وزارت کشاورزی یا رؤسای کشاورزی خواهد بود.

‌ماده هفتم ـ هر کس از روی بی‌احتیاطی مرتکب عملی شود که در نتیجهٔ آن جنگل آتش بگیرد به حبس تأدیبی از دو ماه تا یک سال محکوم خواهد‌شد.

‌ماده هشتم ـ در مواقع آتش‌سوزی جنگل‌ها کلیه مأمورین دولت و اهالی که در نزدیک آن محل باشند موظف به کمک در آتش نشانی هستند.

‌ماده نهم ـ هر کس به واسطه اعمالی مانند کت زدن یا پی‌زدن درخت یا روشن کردن آتش در تنه درخت و غیره سبب خشکانیدن درخت‌های جنگل‌شود به حبس تأدیبی از هشت روز تا دو ماه و به پرداخت غرامت از پنجاه و یک تا سیصد ریال به خزانه دولت برای هر درختی که خشکانیده باشد ‌محکوم خواهد شد.

‌ماده دهم ـ قطع شاخه‌های بزرگ درخت‌های جنگل به جز در مواردی که این قانون استثنا کرده است ممنوع است و متخلف به پرداخت دو تا پنج‌ ریال به خزانه دولت برای هر شاخه‌ای که بریده است محکوم خواهد شد.

‌تبصره ـ شاخه بزرگ شاخه‌ای است که قطر آن در محل اتصال به تنه درخت بیش از هشت سانتی‌متر باشد.

‌ماده یازدهم ـ در جنگل‌هایی که سوخته و یا از آنها بهره‌برداری شده و به موجب آگهی منتشر از طرف وزارت کشاورزی حدود آنها معین گردیده‌ چرای دام تا مدتی که وزارت کشاورزی مقتضی بداند و آگهی نماید ممنوع است. متخلف به پرداخت غرامت از پنجاه و یک تا پنج هزار ریال به خزانه‌ٔ دولت محکوم خواهد شد.

‌ماده دوازدهم ـ نسبت به بزه‌های مذکور در این قانون مأمورین جنگلبانی وزارت کشاورزی جزء ضابطین دادگستری به شمار آمده و گزارش آنها‌ مطابق تکلیفی که در فصل دوم از باب یکم قانون آیین دادرسی کیفری معین شده معتبر خواهد بود.

‌تبصره ـ در صورتی که گزارش مأمورین بر خلاف واقع و برای نفع شخصی یا اعمال غرض بوده باشد مأمور گزارش دهنده به دو برابر کیفر جرمی که‌ موضوع گزارش خلاف واقع بوده است محکوم خواهد شد.

‌ماده سیزدهم ـ هر گاه مأمورین جنگلبانی در اجرای مقررات این قانون و آیین‌نامه‌های مربوطه مراقبت کامل ننمایند و متخلفی از مقررات این قانون ‌را تعقیب نکنند به حبس تأدیبی از یک ماه تا سه ماه محکوم خواهند شد.

‌ماده چهاردهم ـ آیین‌نامه‌های مربوط به اجرای این قانون را وزارت کشاورزی تهیه و پس از تصویب هیأت وزیران به موقع اجرا خواهد گذارد. وزارت‌ کشاورزی مجاز است که به متخلفین از مواد آیین‌نامه‌های این قانون تا مدتی که مقتضی بداند پروانه قطع درخت ندهد.

‌ماده پانزدهم ـ مواد 2 و 4 و 10 این قانون در حوزه‌هایی که وزارت کشاورزی اجرای آن را لازم بداند یک ماه پس از آگهی در هر حوزه قابل اجرا ‌است.

‌ماده شانزدهم ـ هیچ یک از مأمورین جنگلبانی حق نخواهند داشت مستقیماً یا به واسطه دیگری به معاملات بازرگانی چوب مبادرت کنند. اقوام‌ طبقه اول و دوم آنها نیز مشمول این حکم خواهند بود.

‌ماده هفدهم ـ در جنگل‌هایی که اقدام به بهره‌برداری و قطع اشجار می‌شود مالکین باید مطابق دستور وزارت کشاورزی درخت‌کاری نمایند و نیز در‌جنگل‌های دولتی و بلا صاحب دولت مستقیماً مکلف به انجام مقررات این ماده می‌باشد.

‌ماده هیجدهم ـ مقررات کیفری دیگری که مخالف با مقررات کیفری مذکور در این قانون باشد در مورد جرائم مذکوره در این قانون بی اثر است.

‌این قانون که مشتمل بر هیجده ماده است در جلسه هفدهم دی ماه یک هزار و سیصد و بیست و یک به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

رئیس مجلس شورای ملی، حسن اسفندیاری

 

 

منابع

1- لوح حق، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1386.

2- لوح مشروح، نسخه 2، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی/کتابخانه موزه مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1389.

 

[ چهارشنبه 1390/04/08 ] [ 11:53 ] [ امین نصراللهیان ]
یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور

 

یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور

 

 

مقدمه

جنگل‌ها و مراتع و بیابان‌های کشور نه میراثی گران‌بها بلکه ثروتی است که خداوند آن را به صورت امانتی ماندگار برای بهره‌مندی بشر در زمین به ودیعت نهاد تا با به کارگیری حکیمانه و حفظ آن بستر رشد و توسعه و تعالی انسان‌‌ها فراهم گردد.

لذا با توجه با اصل حفظ سرمایه و بهره‌گیری از سود سرشار آن، موضوع حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست، امروزه یکی از مباحث مهم مجامع علمی و بین‌المللی است و بر اساس نتایج حاصل از مصوبات اجلاس‌های متعدد جهانی، جامعهٔ بشری موظف است به دور از حدود و ثغور و مرزهای جغرافیایی با به کارگیری تمام امکانات فنی و قانونی برای حفظ طبیعت و شرایط زیستی آن بیش از پیش تلاش کند تا این ثروت الهی برای نسل‌های آینده حفظ شود.

به هر حال کشور ما با جایگاه ویژه در جهان، باید وظیفه‌مندتر و تواناتر وارد عمل شود تا الگو و سرمشق دیگران به‌خصوص کشورهای اسلامی و در حال توسعه قرار گیرد.

بر همین اساس و بر مبنای اصول 45 و 50 قانون اساسی و مادهٔ 179 قانون برنامه سوم که در ماده 129 قانون برنامه چهارم، تنفیذ شده است، یگان حفاظت از منابع طبیعی با پیشنهاد سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و تصویب ستاد کل نیروهای مسلح با معرفی فرمانده آن از 24 اسفند 1384 به طور رسمی عهده‌دار این وظیفه خطیر یعنی حفاظت منابع طبیعی شده است.

 

علل و عوامل تخریب در عرصه‌های منابع طبیعی

1- رشد جمعیت و به تبع آن توسعه باغ‌ها و مزارع و تأسیسات و مناطق مسکونی

2- قطع غیر مجاز درختان جنگلی و بوته‌های مرتعی برای سوخت

3- وجود دام و دام‌دار غیر مجاز در جنگل

4- آزمندی افراد سودجو و فرصت‌طلب

5- چرای مفرط و خارج از ظرفیت مراتع

6- بروز و طغیان آفات و بیماری‌های گیاهی

7- تخریب‌های ناشی از آتش‌سوزی

8- بهره‌بردای مفرط و برداشت غیرمجاز و قاچاق محصولات استحصالی از منابع ملی

 

مشکلات عرصه‌های منابع طبیعی

1- نامشخص بودن ارزش ذاتی و زیست‌محیطی و اقتصادی منابع طبیعی

2- نامتناسب بودن توان بوم‌شناختی این منابع با میزان بهره‌برداری از آن

3- اقتصاد معیشتی و ضعف جوامع روستایی و عشایری و آثار منفی فعالیت‌های بهره‌برداری این جوامع

4- ناهماهنگی در اجرای طرح‌های توسعه‌ای در عرصه‌های طبیعی

5- چندگانگی مدیریت در عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور

6- کم‌رنگ بودن هماهنگی لازم در اجرای برنامه‌ها و اقدامات، با سیاست‌های حفاظتی و حمایتی مورد نظر

7- به‌روز نبودن فرهنگ عمومی در زمینهٔ حفظ منابع طبیعی

8- نبود تمرکز راهکارهای حفاظتی و اتخاذ سیاست‌های متفاوت در این باره

9- کمبود اعتبارات تخصیصی در بخش منابع طبیعی در قیاس با سطح عرصه‌ها و میزان مشکلات و تخلفات موجود

10- نا‌آشنایی با تنوع ظرفیت‌های موجود منابع طبیعی و استفادهٔ نامناسب از آن

11- نبود توان فنی در اغلب بهره‌برداران برای بهره‌برداری مناسب و به‌صرفه از منابع طبیعی

 

آثار نامطلوب تخریب منابع طبیعی

آثار نابهنجار و خطرناک ناشی از تخریب جنگل‌ها و مراتع عبارت‌اند از:

1- بروز سیل‌های خانمان‌برانداز و ویرانگر

2- پر شدن مخازن سدها

3- فرسایش خاک و نابودی بستر کشاورزی

4- لغزش زمین و نابودی روستاها و زمین‌های جنگلی

5- کاهش تولیدات صنعتی و دامی

6- پیشروی کویر و نابودی شهرها و تأسیسات صنعتی و راه‌های ارتباطی

7- نابودی محیط زیست و دگرگون شدن زمینه‌های حیات

8- انقراض حیات وحش و به تبع آن به مخاطره افتادن زندگی انسان‌ها

9- طغیان آفات و بیماری‌های کشاورزی

10- کاهش محصولات اصلی و فرعی نظیر چوب و علوفه و گیاهان دارویی و صمغ‌ها و رزین‌ها

11- بروز پدیده‌های اقلیمی مخرب مانند خشکسالی‌های پیاپی

 

 

 

مهم‌ترین ضرورت‌های حفظ منابع طبیعی در ایران

1- حاکم بودن شرایط نامساعد اقلیمی در بخش اعظم کشور به لحاظ محدودیت و نبود پراکنش مناسب زمانی و مکانی ریزش‌های جوی

2- کمبود عرصه‌های جنگلی که ایران را در دسته کشورهای باپوشش کم جنگل یا LFCC قرار داده است (در حدود 6/8 درصد از مساحت کل کشور را جنگل و زمین‌های جنگلی می‌پوشاند).

3- منحصر به فرد بودن عرصه‌های جنگلی و قابلیت‌های بالای زیست‌محیطی و اقتصادی این عرصه‌ها

4- گسترش فشارهای عمومی که منجر به تخریب عرصه و اعیانی منابع طبیعی می‌گردد.

5- هزینه‌بر بودن و سختی شرایط کار برای برگرداندن اکوسیستم‌های طبیعی خسارت دیده به حالت اولیه

 

تاریخچهٔ یگان حفاظت

1- مستحفظ مسلح جنگل (1303- 1313) 

در سال 1303 در اداره جنگلبانی که جزء وزارت فلاحت بود تعدادی مستحفظ جنگل در شمال کشور به کار گرفته شد ولی این تشکیلات در سال 1313 منحل شد.

 

2- پاسبان جنگل (1314- 1329)

در سال 1314 در استان گیلان و به تبع آن استان مازندران تعدادی با عنوان «پاسبان جنگل» برای نظارت بر قطع درختـان جنگلی استخـدام شدند که به هیچ وجه این نیاز را تأمین نمی‌کرد.

 

3- گارد جنگل اول (1329- 1339)

با وزارت سرتیپ حسن اخوی در وزارت کشاورزی و به دستور وی، بنگاه جنگل‌ها جنگلبان نظامی جذب کرد. این افراد دورهٔ کاملی متشکل از دروس نظامی، حقوق، فنون جنگل و درخت‌شناسی  را به پایان رساندند و هستهٔ اولیهٔ گارد جنگل را تشکیل دادند و تحت نظارت مستقیم وزیر کشاورزی وقت قرار داشتند. ژاندارمری نیز برای کمک به این نیروها که خود نظامی بودند، پاسگاه‌های خود را در کنار پاسگاه‌های گارد جنگل مستقر کرد. در سال 1339 به دلیل مسائل نظامی و سیاسی و نفوذ حزب توده در دستگاه‌های نظامی، گارد جنگل منحل و مأموریتش به ژاندارمری محول شد.

 

4- گارد جنگل دوم (1346- 1355)

در سال 1346 سازمان جنگلبانی ایران، به وزارت منابع طبیعی تبدیل گردید و بنا به ضرورت، دوباره موضوع «گارد جنگل» مطرح و با تصویب ماده 22 قانون حفاظت و بهره‌برداری، گارد جنگل بار دیگر تشکیل و اجرای آن بر عهدهٔ ژاندارمری گذاشته شد.

در سال 1350 «وزارت منابع طبیعی» منحل و «سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور» تحت مسؤولیت وزارت کشاورزی به ادامه وظایف خود پرداخت.

در سال 1355 ژاندارمری به نیروهای خود که در گارد جنگل شاغل بودند اعلام نیاز کرد و بدین صورت مأموریت گارد جنگل دوم پایان یافت.

 

 

 

5- گارد جنگل سوم/سپاه جنگل (1361- 1366)

پس از انقلاب اسلامی، در سمیناری با حضور شهید محمدجواد باهنر (نخست وزیر وقت) و استانداران و نمایندگان گیلان و مازندران در مجلس شورای اسلامی، ضرورت استفاده از جوانان مؤمن و انقلابی در قالب «سپاه جنگل» احساس و برقراری آن توصیه گردید. در سال 1361 بر اساس سهمیه‌بندی تعیین شده تعداد 312 نفر در استان‌های گیلان و مازندران و گلستان (که در آن زمان جزء استان مازندران بود) و در حدود 400 نفر در سایر استان‌ها از مأموران سپاه پاسداران گزینش و با همکاری کارکنان حفاظتی به سازمان جنگل‌ها آمدند و شاخهٔ معاونت حفاظت در سازمان تشکیل گردید و یکی از افراد سپاهی به سمت معاون منصوب شد؛ ولی در سال 1366 به علت محدودیت‌های اعتباری، معاونت حفاظت و سپاه جنگل (گارد جنگل سوم) منحل گردید.

در سال 1371 پس از تحلیل مسائل حفاظت منابع طبیعی، هدایت فعالیت‌های حفاظت از منابع طبیعی به صورت ضرورت اساسی مطرح و در سال 1372 دفتر فنی حفاظت و حمایت در حوزهٔ «معاونت امور اراضی» تشکیل گردید و برنامه‌های حفاظت از منابع طبیعی را به عهده گرفت و در سال 1377 به علت اهمیت مسائل حفاظتی، «معاونت امور اراضی» به «معاونت حفاظت و امور اراضی» تغییر نام داد.

 

6- یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور (از 1384)

در اجرای ماده 179 قانون برنامهٔ سوم توسعه، دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت در دستگاه‌های کشوری، مصوب سال 1379 فرماندهی کل قوا، با موافقت ستاد کل نیروهای مسلح (در بهمن 1382) و پیگیری مسؤولان و کارشناسان سازمان جنگل‌ها، اجرا شد و یگان حفاظت این سازمان با معرفی و انتصاب سرهنگ تقی ایروانی به سمت فرمانده، کار خود را از تاریخ 24/12/138۴ آغاز کرد.

 

اهداف تشکیل یگان حفاظت

1- افزایش اثربخشی فعالیت‌های حفاظتی سازمان

2- تقویت و عمومیت بخشیدن رفتارهای قانونمند در عرصه‌های منابع طبیعی

3- تعمیم و گسترش اندیشه و رفتار حفاظتی در پیکرهٔ سازمان متبوع و جامعه

4- سرعت بخشیدن به اجرای احکام و مقررات حفاظتی سازمان

5- تقویت برنامه‌های پیشگیری و کاهش پرونده‌های تشکیل شده از طریق اجرای اقدامات بازدارنده

6- بالا بردن ضریب حفاظت از منابع طبیعی و انفال در کشور

7- خودباوری مأموران حفاظتی به‌خصوص در عرصه‌های منابع طبیعی و در هنگام برخورد با متخلفان

 

سیاست‌های اجرایی یگان حفاظت

1- تکمیل و بهبود ساختار حفاظت منابع طبیعی

2- استفاده از فناوری‌های نو در زمینهٔ حفاظت مؤثر

3- ساماندهی و ضابطه‌مند کردن اجزای یگان حفاظت

4- استفاده از تجربیات قبلی برای دستیابی به روش‌های اصلاحی مؤثر

5- بررسی و تعیین برنامه‌های اجرایی مؤثر در افزایش ضریب حفاظتی

6- استانداردسازی سازمان کار یگان حفاظت و فعالیت‌های مرتبط

7- تجهیز کارکنان به ابزار و ادوات و تجهیزات مناسب و مؤثر

8- تهیهٔ راهکارهای اجرایی و نحوهٔ تعامل یگان حفاظت با سایر بخش‌های سازمان جنگل‌ها

9- تهیهٔ برنامه‌های حفاظتی ویژه برای مناطق خاص

10- هماهنگ‌سازی و همسو کردن امور حفاظتی و موارد مرتبط با آن

11- استفاده و جلب همکاری بخش‌های برون‌سازمانی به‌خصوص ناجا و دستگاه قضایی برای تحقق اهداف سازمان

12- به کارگیری سربازان وظیفه برای جبران بخشی از کمبود نیروی انسانی یگان حفاظت

13- تقویت نقش مردم و عملیاتی کردن مشارکت آنان در زمینهٔ حفظ منابع طبیعی

 

عملکردهای اجرایی یگان حفاظت

1- پیگیری وظایف قانونی و اعمال مدیریت در پروژه‌های تأمین و تجهیز نیروهای حفاظتی، به کارگیری نیروی انتظامی و نظامی و ایجاد یگان حفاظت و گشت و مراقبت و اطلاع رسانی، کنترل پروانه چرا و طرح‌های مرتع‌داری، بهره‌برداری از شبکهٔ رادیویی بی‌سیم، استفاده از شماره تلفن رایگان و کشوری امداد جنگل و مرتع (09696) برای استفاده از مشارکت‌های مردمی در کشف و برخورد با جرایم و اطفای حریق در عرصه‌های منابع طبیعی کشور

2- ایجاد واحدهای مَرفُوک (مرکز فرماندهی و کنترل) و کشیک‌های شبانه‌روزی در ستاد سازمان جنگل‌ها و ادارات کل منابع طبیعی استان‌ها

3- تدوین راهکارهای اجرایی پروژه‌های یگان حفاظت و ابلاغ آن به استان‌ها

4- برگزاری جلسات ملی و منطقه‌ای به منظور انتقال اهداف و سیاست‌های اجرایی یگان حفاظت به واحدهای استانی

5- پیگیری و اجرای دوره‌های آموزشی عمومی تخصصی و انتظامی برای نیروهای حفاظت

6- پیگیری لازم به منظور ایجاد و شفاف‌سازی تعامل با سایر معاونت‌های سازمان جنگل‌ها و تنظیم تفاهم‌نامه‌های اجرایی

7- پیگیری و تصویب و اخذ مجوزهای لازم قانونی و تهیهٔ لباس فرم، علائم و نشان‌های مخصوص یگان و به کارگیری سلاح برای نیروهای حفاظتی

8- اجرای احکام قضایی در قلع و قمع ساخت و سازهای غیرمجاز در اراضی ملی

9- خرید و توزیع سلاح در ادارات کل منابع طبیعی سراسر کشور

10- خرید و تأمین تجهیزات و وسایل ایمنی مانند: شوکر، باتون، گاز اشک آور، دستبند

11- ایجاد پاسگاه ویژهٔ منابع طبیعی در مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها

 

برنامه‌های در دست اقدام

1- تکمیل برنامهٔ آموزش و مسلح و ملبس و مدرج کردن کلیهٔ نیروهای حفاظتی برای ساماندهی و سازماندهی بخش حفاظت

2- استقرار و تقویت پاسگاه‌های ویژهٔ منابع طبیعی در مراکز استان‌ها و کلیهٔ شهرستان‌های تابع به منظور رسیدگی و تحقیق و تعقیب جرایم در پاسگاه‌ها

3- توسعه و تقویت مَرفُوک (مرکز فرماندهی و کنترل) برای کسب اخبار و اطلاعات و جمع‌بندی و تهیهٔ گزارش

4- تهیه و تدارک زیرساخت‌های شماره تلفن سه رقمی امداد جنگل و مرتع با الگوبرداری از ساختار مرکز فوریت‌های پلیسی (110)

5- ارتقای کیفی نیروها با استفاده از امکانات و فناوری‌های نو به منظور حضور و کنترل غیر محسوس عرصه‌های منابع طبیعی

6- اجرای گشت‌های هوایی و امدادرسانی و اطفای حریق با انواع وسایل پرنده و استفاده از شبکه‌های مختلف اطلاع‌رسانی و غیره در این زمینه

7- استفاده از نهادهای غیر دولتی و سازماندهی محافظان افتخاری در قالب طرح طبیعت‌یاران

8- جلب حمایت دستگاه‌های نظامی و انتظامی

9- توجه به امر پیشگیری با تقویت برنامه‌های گشت و مراقبت

10- افزایش سرعت حضور در صحنهٔ وقوع جرم در عرصه‌های منابع طبیعی

11- کاهش پرونده‌های سالانه و به‌روز کردن رسیدگی به تخلفات

 

مشکلات و تنگناها

1- کمبود نیروی انسانی و ادوات و تجهیزات مناسب انفرادی و گروهی

2- وجود قوانین و مقررات متفاوت که اختلافاتی را در اعمال قانون و اجرا به وجود می‌‌آورد.

3- مشکلات معیشتی و اقتصادی و اجتماعی ساکنان عرصه‌ها

4- کم‌توجهی به ملاحظات زیست‌محیطی و حفظ و صیانت از منابع طبیعی در اجرای طرح‌های توسعه‌ای که در عرصه‌های منابع طبیعی اجرا می‌شود.

5- کمبود اعتبارات در پروژه‌های عمرانی منابع طبیعی به‌ویژه در بخش حفظ منابع طبیعی

6- نبود انگیزه‌های لازم در محافظان منابع طبیعی با توجه به سختی کار و مخاطرات موجود

 

نیازها

1- اعطای مجوز جذب نیروهای دیپلم و بالاتر برای تأمین نیروهای محافظ

2- ایجاد انگیزه‌های لازم برای مشاغل حفاظت منابع طبیعی با عنایت به ویژگی‌های آن

3- اجرای کامل طرح ممیزی اراضی و تفکیک مستثنیات از اراضی ملی و دولتی

4- رفع مشکلات معیشتی ساکنان عرصه‌ها برای کاهش وابستگی آنان به منابع طبیعی

5- تشکیل دادگاه‌های ویژه منابع طبیعی و معافیت پرونده‌های منابع طبیعی از پرداخت هزینه‌های دادرسی و کارشناسی

6- رعایت ضوابط زیست‌محیطی و حفاظت منابع طبیعی در طراحی و اجرای پروژه‌های عمرانی

7- تأمین اعتبارات لازم برای تهیهٔ تجهیزات مورد نیاز

8- به‌روز شدن قوانین و مقررات جاری و افزایش مجازات و جرائم متناسب با شرایط روز کشور

9- ایجاد ارتباط لازم برای استفاده از فناوری‌های نو در فعالیت‌های حفاظتی

10- ایجاد زمینهٔ مورد نظر برای جلب مشارکت‌های مردمی در حفاظت از عرصه‌های منابع طبیعی

 

در طی سه دههٔ گذشته بیش از 400 نفر از نیروهای محافظ منابع طبیعی مضروب و مجروح و دچار نقص عضو شدند و شش نفر از آنان به نام‌های برزین طاهری، الله کرم قدمی، کاظم بگ خداداده، عزیز نوری، رشید غفاری (گیلان، 1382)، ناصر پیروی (رئیس ادارهٔ منابع طبیعی ماسال، 7 اردیبهشت 1384) کشته شدند.

 تشکیل یگان حفاظت از منابع طبیعی نیز ثمرهٔ ایثارگری و تلاش همکاران در پاسداشت خون این عزیزان است.

 

 

منابع

 

1- یگان حفاظت، سازمان جنگل‌ها مراتع و آبخیزداری کشور، 1387، 16ص.

 

 

[ چهارشنبه 1390/04/08 ] [ 11:42 ] [ امین نصراللهیان ]
جنگلداری شهری

جنگلداری شهری (Urban Forestry) هم بر برنامه‌ریزی، و هم بر مدیریت طرح‌ها و اقدامات مرتبط با حفاظت و نگهداری از جنگل‌ها درمحیط‌های شهری دلالت دارد. طرح‌های راهبردی و جامع، حاوی اهداف کلان درازمدت است، حال آنکه طرح‌های مدیریتی، به‌ویژه بر اقدامات عملی تمرکز دارد و به انتظام و اولویت‌بندی فعالیت‌های کاشت، نگهداری و جابه‌جایی درختان، در قالب زمانی معین می‌پردازد.‌‌

جنگل شهری نظامی است متشکل از درختان و سایر پوشش‌های گیاهی- از جمله درختچه‌ها، گل‌ها و گیاهان علفی- که عرصه‌های سبز را در مکان‌های مختلف در اجتماعات محلی و اطراف آنها، اعم از شهر، روستا و حاشیۀ شهرها تشکیل می‌دهد. این نظام متشکل از فضاهای سبز پراکنده، از جمله پارک‌ها، خیابان‌های مشجر، اراضی خارج از شهر، فضاهای خالی، محوطۀ مدارس، قبرستان‌ها، اطراف دریاچه‌ها، کرانۀ رودخانه‌ها، جاده‌ها و گذرگاه‌هاست. هدایت و مدیریت این امر به‌صورت یک نظام و نه مجموعه‌ای از اجزای مجزا، نتیجۀ توجه به این پیچیدگی است. گرچه بخش اعظم این نظام در مالکیت عمومی است، برخی از این فضاها به اجتماعات محلی و شرکت‌های بهره‌برداری تعلق دارند. حدود مرز جنگل‌های شهری به درستی مشخص نیست زیرا حد توسعۀ کالبدی شهر همیشه فراتر از مرزهای عینی شهر است.

جنگلداری شهری در پی منافع محیطی و اقتصادی و اجتماعی عرصه‌های سبز است. جنگل که دارایی/موجودیِ محیطی محسوب می‌شود، هوا را پاکیزه می‌سازد، تأثیر جزایر گرمایی را تعدیل می‌کند و مانع فرسایش خاک و جاری شدن رواناب‌های سیل آسا می‌گردد و از این طریق، جریان آب‌های سطحی را هدایت می‌کند. از نظر منافع اقتصادی، موجب ارزش‌های ملکی می‌شود، به جذابیت واحدهای مسکونی و واحدهای شغلی می افزاید و بالاخره، هم سلامت عمومی و هم کیفیت زندگی را بهبود می‌بخشد.

 

منبع: دانشنامۀ مدیریت شهری و روستایی، به سرپرستی عباس سعیدی، بنیاد دانشنامۀ بزرگ فارسی/سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

 

[ سه شنبه 1390/04/07 ] [ 12:58 ] [ امین نصراللهیان ]
دکتر محمد حسین جزیره ای(همشهری من-چهره ماندگار شهر من)


 

دکتر محمد حسین جزیره ای، جنگل شناس برجسته و چهرۀ ماندگار ایران، در 12 تیر 1301 در بندر انزلی به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی‌ و متوسطه‌ را در زادگاهش‌ به‌ پایان‌ رساند و در سال‌ 1323 موفق‌ به‌ اخذ لیسانس‌ در رشتۀ کشاورزی از دانشگاه‌ تهران‌ گردید و در وزارت کشاورزی مشغول کار شد. از مشاغل وی در این دوره می توان به ریاست شعبۀ جنگلبانی لاهیجان، ریاست ادارۀ کشاورزی رودبار، بازرس منطقۀ جنگلبانی گیلان، ریاست ادارۀ کشاورزی بندر انزلی اشاره کرد. سپس از تاریخ 24 خرداد 1328 در بنگاه جنگلها به سمت رئیس ادارۀ آمار و ممیزی منصوب شد. 

جزیره ای برای‌ ادامۀ تحصیل‌ عازم‌ بلژیک‌ شد و دورۀ‌ فوق‌ لیسانس‌ و دکتری خود را به‌ ترتیب‌ در رشته‌های‌ جنگل‌ و آب‌ و علوم‌ جنگل‌ در سال های 1336 و 1346 در انستیتو آگرونومیک‌ ژامبلو به پایان رساند. وی‌ پس‌ از بازگشت‌ به‌ ایران‌ در دانشگاه های‌ زیر مشغول تدریس شد:

- دانشگاه‌ علوم‌ کشاورزی‌ و منابع‌ طبیعی‌ گرگان‌

- دانشگاه‌ تربیت‌ مدرس‌ (دانشکدۀ منابع‌ طبیعی‌ و علوم‌ دریایی‌ نور)

- دانشگاه‌ یزد (دانشکدۀ منابع‌ طبیعی‌ و کویرشناسی)

- دانشگاه‌ تهران‌ (دانشکدۀ منابع‌ طبیعی‌ کرج)

از مشاغل‌ اداری وی که‌ در کنار فعالیت های‌ آموزشی‌ بر عهده داشت، می‌توان‌ به‌ معاون‌ فنی‌ مدیر عامل‌ بنگاه‌ جنگلها؛ معاون‌ فنی‌ سازمان‌ جنگلهای‌ ایران؛ مدیر کل‌ مراتع‌ کشور؛ مدیر عامل‌ سازمان‌ عمران‌ منطقه‌ای‌ گرگان‌ و رشت؛ معاون‌ فنی‌ وزارت‌ منابع‌ طبیعی‌ در امور جنگل‌ و‌ مرتع و خاک؛ معاون‌ فنی‌ وزیر کشاورزی‌، رئیس‌ سازمان‌ جنگلها و مراتع‌ کشور و همکاری‌ با فرهنگستان‌ علوم‌ و فرهنگستان‌ زبان‌ و ادب‌ فارسی‌ اشاره‌ کرد.

دکتر محمدحسین‌ جزیره‌ای‌ علاوه‌ بر سفرهای علمی به خارج‌ از کشور در زمینۀ‌ تخصصی‌ خود از جمله‌ آمریکا، اسپانیا، استرالیا و... کتاب های‌ زیر را تألیف‌ و ترجمه‌ کرده‌ است:

 

1- انواع چوب و روش تهیۀ آنها در جنگل های کرانۀ دریای خزر، 1331، با همکاری محمد روانشاد.

2- اصول‌ سیلوی‌ کولتور: جلد اول: جنگل‌ کاری‌،‌ 1337، جلد دوم: حمایت‌ جنگل‌،‌ 1338

3- مونوگرافی گونه های آکاسیا، 1337

4- یادداشت های سفر اسپانیا، 1337

5- شاه بلوط درخت جنگلی ایران، 1340

6- روش استحصال چوب در جنگل های کرانۀ دریای مازندران، 1340، با همکاری رضا حجازی و محمد روانشاد.

7- تقسیمات‌ جنگلی‌ ایران‌ (به‌ فارسی‌ و فرانسه)، 1341.

8- 1342/  Quelques investigation sur Prunus Laurocerasus  ١٩۶٣

9-       Contribution a l etude des forest  primaires de la caspienne ١٩۶۵/١٣۴۴

10-   Contribution a la phytogeographie de la forest caspienne ١٩۶۶/١٣۴۵

(با همکاری(A. Noirfalise       

11- درخت‌ زبان‌ گنجشک‌ و پرورش‌ آن‌ (ترجمه)،‌ 1372

12- جنگل‌ کاری‌ در خشکبوم‌ (کتاب‌ برگزیده‌ سال‌ 1380)، چاپ دوم با تجدید نظر در سال 1381

١٣- جنگل‌شناسی‌ زاگرس‌ (با همکاری‌ مهندس‌ مرتضی‌ ابراهیمی رستاقی)، کتاب سال جمهوری اسلامی، 1382.

دکتر جزیره ای از برگزیدگان همایش چهره های ماندگار در سال ١٣٨۴ بود.

 

 

منابع

1- بنگاه جنگلها، سالنامۀ 1329، کمیسیون انتشارات بنگاه جنگلها.

2- جزیره ای، محمد حسین، 1384، نگهداشت جنگل، دانشگاه تهران،231ص.

٣.www.ketabsal.ir

۴.www.nlai.ir

 


[ سه شنبه 1390/04/07 ] [ 12:56 ] [ امین نصراللهیان ]
کریم ساعی

 

مهندس کریم ساعی

 

 

 مهندس کریم ساعی را پایه گذار جنگلداری علمی در ایران می دانند. وی در سال 1289 در مشهد متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خویش به اتمام رساند. تحصیلات دانشگاهی خود را در مدرسۀ عالی(دانشکده) فلاحت دانشگاه تهران گذراند و در سال 1310 با درجۀ مهندسی فارغ‌التحصیل شد. سپس با قبولی در چهارمین دورۀ اعزام محصلین به خارج، به مدت دو سال در مدرسه مونپلیه(Montpellier) در انستیتو اگرونومیک فرانسه به تحصیل ادامه داد و با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل گردید. به دلیل موفقیت‌هایی که در فرانسه کسب کرده بود، مجله علمی تخصصی Revue du bios او را به عنوان یکی از چهره‌های شاخص علم جنگل معرفی کرد. پس از اتمام این دوره، برای ادامۀ تحصیل به آمریکا اعزام شد و با تحصیل در رشته آمار و جنگل، در سال 1316 موفق به اخذ درجۀ فوق لیسانس از دانشگاه برکلی(Berkeley) در ایالت کالیفرنیا شد.

در سال 1317 در ادارۀ کل فلاحت که زیر مجموعۀ وزارت اقتصاد ملی بود و ریاست آن را مهندس محمد بیات داشت، دایره ای به نام «دایرۀ جنگل» تأسیس و تصدی آن در سال 1318 به مهندس کریم ساعی داده شد. بر اثر اقدامات وی توجه اداره کل کشاورزی بیش از پیش به موضوع جنگلها معطوف و با پیگیری‌های مستمر او، در سال 1319 دایره جنگل که نهادی کوچک بود به «اداره جنگلبانی» به ریاست خود وی ارتقا یافت. در سال 1321 ادارۀ جنگلبانی به ادارۀ کل جنگلها تغییر نام یافت و ریاست آن بر عهدۀ ساعی گذاشته شد. 

در این سال‌ها سوء استفاده‌کنندگان و غارتگران منابع طبیعی از تدوین مقررات و قانون جنگل که به همت او و همکارانش تهیه شده بود ناخشنود بودند و با تشکیل پرونده‌ای او را روانه دیوان کیفری و از کار برکنار کردند.

در بخش آموزش، به پیشنهاد مهندس ساعی در سال 1321 رشتۀ جنگل در دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه تهران به تصویب رسید و او با سمت استاد دانشگاه مشغول تدریس شد. نشر علوم جنگل و مرتع به صورت مدون برای نخستین بار پس از بازگشت وی به میهن آغاز شد و در همین سال نشریه‌ای را با نام «شمه‌ای دربارۀ جنگل‌های ایران» منتشر کرد.

وی در سال 1325 مساحت جنگل‌های ایران را محاسبه و آن را 18 میلیون هکتار برآورد کرد که شامل 10 میلیون هکتار جنگل و 8 میلیون هکتار زمین های جنگلی بود. این عدد را نخستین محاسبۀ کمابیش علمی دربارۀ مساحت جنگل های ایران می دانند.

در سال 1327 جلد اول و در سال 1329 جلد دوم کتاب «جنگل شناسی» را منتشر کرد که با نشر این کتاب اساس اطلاعات علمی جنگلبانان کشور پی ریزی شد.

با تأسیس بنگاه جنگلها در سال 1328 وی با سمت رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل این بنگاه، مشغول فعالیت شد. 

ساعی در پانزدهم آذرماه 1328 نشریۀ مخصوص کارکنان بنگاه جنگل‌ها را با عنوان خبرنامۀ بنگاه جنگل‌ها منتشر کرد که اولین نشریۀ ایرانی در زمینۀ منابع طبیعی بود و موجب ارتقای دانش فنی کارشناسان می‌گردید. این نشریه پس از سالیان دراز با عناوین نشریه بنگاه جنگل‌ها، خبرهای سازمان جنگلبانی و در نهایت فصلنامه جنگل و مرتع به حیات خود ادامه داده است.

او برای جنگل کاری و توسعۀ فضای سبز در تهران گام‌های مؤثری برداشت و به کشت گونه‌های عرعر، سرو، ‌کاج، چنار در تهران و اطراف آن همت گماشت. پارک ساعی تهران و چنارهای خیابان ولی عصر یادگار وی است.

ساعی درخت و جنگل را هدیه‌ای خدایی و سازنده پیکر حیات می‌دانست و این سخن بتهوون، آهنگ ساز آلمانی، را مکرر بر زبان می‌راند:«برای من درخت همانند یک انسان ارزش دارد».

مهندس ساعی با توجه به مشاغل علمی و مسؤولیت‌های اجرایی، همواره برای تحقیق و تفحص و جمع آوری اطلاعات به نقاط مختلف کشور عزیمت می‌کرد که سرانجام در روز 4 دی ماه 1331 هنگام بازگشت از شیراز به تهران، بر اثر سانحۀ سقوط هواپیما درگذشت و بر اساس وصیت نامه اش در دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران به خاک سپرده شد. مرگ زود هنگام مهندس کریم ساعی باعث تأسف همکاران، شاگردان و مجامع علمی کشور شد و با توجه به این که وی شخصیتی بین المللی داشت، درگذشت او در مطبوعات و محافل کشورهای دیگر نیز بازتاب داشت. 

 

 

منابع

1- اسدی اتویی، علیرضا،1382 ،زنده یاد کریم ساعی ستاره ای درخشان بر تارک جنگلبانی ایران، کیمیای سبز، سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور- معاونت امور جنگل، با همکاری مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع، ص57- 59.

2- بنگاه جنگلها، سالنامۀ 1329، کمیسیون انتشارات بنگاه جنگلها

3- میر محمدی، سید محمد،1382، شناسایی عوامل تخریب جنگلهای شمال ایران، گستره، 207ص.

 

4. www.frw.org.ir

 

 

[ سه شنبه 1390/04/07 ] [ 12:50 ] [ امین نصراللهیان ]
درخت شناسی

 

مَمْرَز فراوان ترین درخت جنگلهای شمال

 

 

 

 

 ممرز، با نام علمی Carpinus betulus درختی است از تیره فندق (Corylaceae)   یا   تُوس  (Betulaceae) که در حدود ‪ ۳۰درصد تعداد و حجم درختان جنگل‌های شمال را تشکیل می‌دهد و از این نظر، نخستین گونه درختی محسوب می‌شود.

این درخت از ارتفاعات پایین جنگل‌های شمال تا ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا دیده می‌شود و در کلِ جنگل‌های شمال، از آستارا در استان گیلان تا گُلی‌داغ در استان گلستان پراکنده است.

به گفته کارشناسان ، بذردهی فراوانِ هرساله و قدرت بالای سازگاری‌این گونه با محیط های مختلف، توان رقابت آن را با درختان دیگر بالاتر برده است.

یکی از کارشناسان ارشد سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در این‌باره به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: ممرز، نیمه سایه پسند است و بذر بالدار آن به راحتی منتقل می‌شود.

"بهرام دِلفان‌اباذری" افزود : در ایران ، ممرز فقط در جنگل‌های خزری و جنگل‌های اَرَسباران (آذربایجان شرقی) می‌روید و بهترین رویش و ریخت را در مرکز استان مازندران دارد.

وی بیان داشت: این گونه، بیشتر با توسکا، افرا، راش و بلوط تشکیل تیپ و جامعه گیاهی می‌دهد و به طور کلی خاک‌های نیمه‌عمیق و عمیق و خنک را که ظرفیت نگهداری آب بالایی داشته باشد، می‌پسندد.

دِلفان اباذری ادامه داد: هرچه خاک از حالت قلیایی به اسیدی تغییرمی‌کند، توده‌های ممرز بهتر می‌شوند ولی حالت اسیدی خاک اگر از حدی بیشتر شود برروی رشد این درخت تاثیر منفی می‌گذارد.

کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها، مراتع وآبخیزداری کشورافزود: به دلیل زادآوری گسترده‌ای که ممرز دارد، در جنگل کاری‌ها، نهال آن کاشته نمی‌شود ولی‌در برخی مناطق، با خراش سطحی خاک، استقرار بذر آن تسهیل می‌گردد.

وی گفت: بذر ممرز خوراک پرندگان می‌شود ولی چون تعداد آن زیاد است و توان رویش مطلوبی دارد، به تکثیر این درخت ضرر خاصی وارد نمی‌شود.

دلفان‌اباذری با بیان این که اگر آب و هوا مساعد باشد ، بذر دهی ممرز افزایش می‌یابد، گفت: برگ این درخت، مطلوب دام است و از گونه‌های خوش خوراک برای دام محسوب می‌شود.

وی اضافه کرد: در مناطق «میان‌ْبَند» جنگل و در شروع فصل پاییز، دامداران شاخه‌های جوان ممرز را قطع و خشک می‌کنند و بر روی تاج درخت یا در انبار نگه می‌دارند تا در فصل زمستان که کمبود علوفه دارند، آن را به دام و به ویژه بره بدهند.

این کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها و مراتع ادامه داد: به همین دلیل، ممرز در حاشیه دامداری‌ها و آبادی‌ها کمتردیده می‌شود که نتیجه همین تخریب‌ها است.

دلفان‌اباذری درباره استفاده‌هایی که از این درخت می‌شود،گفت: زغال ممرز، مرغوب است و دامداران آن را ترجیح می‌دهند و از آنجا که چوب آن الیاف بلند دارد برای کاغذسازی مناسب است و چون سفید رنگ است هزینه رنگ‌بَری ندارد.

وی اظهارداشت: عمرممرز در مقایسه با دیگر درختان جنگل‌های شمال، کم  و زیر ‪ ۱۵۰سال است ولی وجود آن در راشستان‌ها باعث افزایش کیفیت چوب راش می‌شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین قطر درختان ممرز در جنگل‌های شمال ‪۴۰ تا ‪ ۴۵سانتی متر و مانند گونه‌های راش و بلوط است.

همچنین به طور متوسط در هرهکتاراز این جنگل‌ها ‪ ۶۰اصله درخت ممرز وجود دارد که این رقم در راش و بلوط، به ترتیب ‪ ۴۸و ‪ ۱۵است. این آمار حاکی از گستردگی زیاد ممرز در مناطق وسیعی از جنگل‌های شمال و ضرورت توجه ویژه به این گونه است.

کارشناس صنایع چوب سازمان جنگل‌ها، مراتع وآبخیزداری کشور درباره ویژگی چوب ممرز گفت: چوب این درخت به رنگ سفید مایل به کرم است و آوندهایی ریز و پراکنده دارد.

"یدالله حسین‌پور"  افزود: به‌همین دلیل ، چوب ممرز "پراکنده آوند" محسوب می‌شود و دوایر سالیانه آن پهن است و چوب بهاره و تابستانه آن اختلاف رنگ محسوسی ندارد.

وی  ادامه داد: چوب ممرز، نیمه سنگین  با  چگالی چوبِ سبز  ‪  ۱/۰۵گرم برسانتی مترمکعب و چگالی بحرانی ‪ ۰/۶۸گرم بر سانتی مترمکعب و رطوبت چوب سبز ‪۵۰ درصد است.

حسین‌پور بیان داشت: چوب این درخت ، نیمه سخت تا سخت با «هَم‌کشیدگی» زیاد است و زیاد ترک می‌خورد وبه دلیل داشتن الیاف پیچ در پیچ، خاصیت شکاف خوری آن کم و کار باآن مشکل است.

این کارشناس صنایع چوب افزود: مقاومت چوب ممرز درمقابل ساییدگی زیاد و برای کف‌پوش‌ها و ابزارهای چوبی که باید در برابر ساییدگی مقاوم باشند، مناسب است.

وی گفت : دوام طبیعی چوب این گونه جنگلی، متوسط و قابلیت آغشتگی آن خوب است و ازاین رو در صنعت تراورس راه‌آهن با چوب راش مقایسه می‌شود.  هر چند ارزش کمتری دارد.

حسین‌پور اظهارداشت: از چوب ممرز درساخت فیبر، ‪ ، MDFکاغذ، واگن، اتاق کامیون، قالب کفش، ماکو و ماسوره استفاده می‌شود.

کارشناسان جنگل می‌گویند: ممرز در مزارع و نزدیک دام‌سراهای شمال که محیط باز است، به صورت تک درخت دیده می‌شود و در چنین مکان‌هایی قدرت رقابت بیشتری دارد.

این درخت به دلیل داشتن پوست نازک ، حساسیت کمی به صاعقه دارد و آن را از خود عبور می‌دهد و جزء گونه‌هایی محسوب می‌شود که در ابتدای بهار سبز می‌شوند. ممرز درختی  نیمه نم پسند  است  که  نسبت به  دیگر  گونه‌های جنگل های شمال، حرارت زیادی می‌خواهد و ریشه‌ای افشان دارد.

این گونه از ‪ ۲۰ـ ‪ ۴۰سالگی، همه ساله یا حداکثر یک سال در میان، بذر می‌دهد.

با این اوصاف به نظر می‌رسد به دلیل در معرض انقراض نبودن، نسبت به آن توجه تحقیقاتی لازم نشده است. به ویژه قدرت سازگاری آن با محیط های مختلف باعث گسترش آن در سرتاسر جنگل‌های شمال شده که زمینه‌ای مناسب برای تحقیقات جنگل شناختی و بوم‌شناختی است.

 




 

 

 

[ دوشنبه 1390/04/06 ] [ 11:43 ] [ امین نصراللهیان ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آرشيو مطالب
لینک های مفید
امکانات وب

دریافت کد وضعيت آب و هوا

دریافت کد وضعيت آب و هوا

[ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ]