پوشش گیاهی کویر های ایران

 

	پوشش گیاهی کویر های ایران در این تاپیک گیاهانی که در کویر های ایران میرویند مورد بررسی قرار گرفته و در مورد آنها توضیحات مختصری داده خواهد شد
	: پوشش گیاهی کویر های ایران آویشن (thymusvulgris) گیاهی دارویی است از تیره نعنا که درختچه‌ای کوتاه و پر شاخه‌است که برگهای نازک و متقابل دارد .دارای گل‌هایی سفید و چتری و منفرد است. گونه‌های مختلفی از آن در کوهستان‌های ایران میروید که نام‌های گوناگونی دارد و در منطقه خوروبیابانک به اوشون معروف است خواص دارویی: از مهمترین خواص دارویی آن می توان به ضد عفونی کننده، هاضم غذا، ضد سرفه، ضد بو، ضد تشنج، چاشنی غذا و غیره اشاره کرد .جوشاندهٔ این گیاه در درمان پیچش روده و اسهال موثر است. آویشن عامل تصفیه کننده خوبی بوده و در درمان بیخوابی و امراض جهاز هاضمه مفید است. اگر ۵ تا ۱۰ گرم اویشن را در یک لیتر ابجوش دم کرده و با کمی عسل به بیماران مبتلا به تنگی نفس و کلیه و مثانه و درد مفاصل و سیاتیک و خونریزیهای رحم و ترشحات غیر طبیعی زنان بدهید در دفع بیماری انها موثر واقع خواهد شد. آویشن ضد تشنج وضد صرع و ضد نفخ هم است و برای تقویت بینایی و معده مفید است. دم کرده آن برای درمان نفخ شکم و انواع سو هضم و اسهال و اختلالات روده و قاعدگیهای سخت موثر و مفید است. کسانیکه روماتیسم دارند و یا مبتلا به ورم مفاصل شده اند می توانند به آسانی خود را با ضماد آویشن کوهی تازه معالجه کنند و برای این کار باید گل و برگ آویشن را در ظرفی بریزند و روی حرارت قرار دهند و آنرا تا گرم آست روی ناحیه ای که درد می کند بگذارند وببندند. در ضمن برای بر طرف کردن تلخی دم کرده جوشانده گل آویشن کوهی می توانید از عسل استفاده کنید. برای جلوگیری از ریزش مو ۲۰ گرم اویشن را در یک لیتر اب جوشانده ان را هرچند روز یک بار به سر بمالید. ضمنا در خوردن اویشن نباید زیاده روی کرد زیرا باعث بروز البومین در ادرار میشود مواد مؤثره آویشن باغی خلط آور بوده و برای معالجه سرفه مورد استفاده قرار میگیرد. از تنتور و عصاره‌های الکلی پیکررویشی این گیاه برای معالجه سرفه، گلودرد، برونشیت و آسم استفاده فراوان میشود اگر سه بار در روز 1تا 4 گرم پودر را به صورت گياه خشك يا دم كرده مصرف كنيد علاوه بر رفع سرفه دردرمان نفخ معده موثر است و همچنین خلط آور، ضد قارچ و در رفع شب ادراري در كودكان موثر بوده و دهان شويه موثری مي‌باشد دم کرده آویشن كاهنده فشار خون است ولی در مصرف دراز مدت آن احتياط ضروري است و عصاره آن به تنهايي و به صورت رقيق نشده نبايد مورد مصرف قرار گيرد
	: پوشش گیاهی کویر های ایران Seidlitzia rosmarinus اشنان اشنان درختچه اي شورپسند، مقاوم به خشکي که در اغلب در نواحي شور و قليايي بيابانها ، ايجاد اجتماعات يک دست و وسيعي را مي نمايد. اشنان در بيابانها و شوره زارهاي دشت کوير و لوت ، بيابانهاي مسيله ، دامغان ، سبزوار، خراسان ، کرمان ، يزد و اغلب نواحي شور و قليايي کشور بعنوان گونه اي بومي و سازگار رويش دارد. اين درختچه متعلق به خانواده اسفناجيان (Chenpodiaceae)بوده و داراي برگهايي آبدار ، گوشتي و استوانه اي شکل که محتوي املاح فراوان مي باشد. ارتفاع متوسط گياه تا دو متر و قطر تاج پوشش آن تا يک و نيم متر نيز مي رسد. زمان گل دهي آن ، اوايل شهريور ماه و بذور آن نيز در آبان ماه بطور کامل مي رسند. بنابراين بهترين زمان جمع آوري بذر ، آبان تا آذر مي باشد. اشنان خاکهاي شور و قليايي را بخوبي تحمل مي کند و در خاکهاي نيمه عميق تا عميق ، همراه با ميزان شوري متفاوت و حتي در تشکيلات مارني( بيابان خطب شکن) نيز مي تواند رشد و نمود کند. قدرت جذب فوق العاده زياد املاح قليايي مانند ترکيبات کربنات سديم و پتاسيم را دارا است به همين دليل از خاکستر حاصل از سوزاندن شاخ و برگ گياه ، ماده اي قليايي «کلياب» بدست مي آورند که در مراکز صنعتي و سنتي مانند صابون سازي ، سفالگري ، شستشوي نخهاي ابريشم و شيشه گري استفاده مي کنند. اشنان اجتماعات گياهي وسيعي در عرصه هاي مختلف بيابانها و شوره زارها مانند بيابانهاي ارغواني ، چاق آباد ، چاه عروس ، چاه شور و اطراف مرنجاب را بوجود مي آورند. طي چند ساله اخير دستگاههاي اجرايي در امر بيابانزدايي به توسعه و گسترش رويشگاههاي اشنان واقع در مراتع قشقلاقي پرداخته است. اشنان نه تنها بعنوان يکي از گونه هاي مرتعي ، بلکه از لحاظ حفاظت خاک نيز حائز اهميت مي باشد . تکثير اين درختچه توسط بذر و در اغلب مواقع بذر پاشي از ريزشهاي جوي با موفقيت همراه بوده است.
	: پوشش گیاهی کویر های ایران اسطوخودوس نام لاتین این گیاه لاواند و به معنای شستشو است. گلهای این گیاه جاذب زنبور عسل بوده و عسل مرغوبی از آن تولید می شود . دارای برگهای متقابل و باریک و نوک نیز می باشد . خواص درمانی : مقوي معده،مدر،نيرو دهنده،درمانسرماخوردگي،بادشکن بوعلی سینا این گیاه را جاروی دماغ نامیده است . اسطوخودوس در درمان بیماریهای عصبی ، استرسها ، خستگی های روحی و سردردها مفید است . در درمان تیک عصبی بکار می رود . از جمله خواص دیگر آن ضد عفونی کننده خوبی می باشد . بعنوان بخور و درمان زکام و سرماخوردگی و بیماریهای ریوی ، درمان سینوزیت بهمراه گیاه مرزنجوش یا بومادران بعنوان بخور استفاده می شود . یک مشت از هر کدام با ۲ لیوان آب جوش بخور داده شود . برای رفع بی خوابی در قدیم یک مشت از برگ این گیاه را زیر بالش می گذاشتند. قسمت مورد استفاده این گیاه سرشاخه های گلدار آنست و بهترین زمان برداشت هنگامی است که گلها روی گیاه ظاهر می شوند. ( اوایل خرداد تا اواسط مرداد
	: پوشش گیاهی کویر های ایران Calligonum comosum اسکنبيل اسکنبيل درختچه اي است سازگار به شرايط بيابان ، در شنزارها بعنوان گونه اي شاخص و مقاوم به خشکي و کم آبي زندگي مي کند. اين درختچه از جايگاه ويژه اي در شرايط متفاوت اقليم خشک و نيمه خشک بويژه تپه هاي ماسه اي و شنهاي روان برخوردار است. دامنه انتشار آن بسيار گسترده بوده بطوري که در اغلب شنزارهاي مرکزي ايران مانند بيابانهاي شني کرمان ، خوروبيابانک ، نائين، دشت کوير، ريگستان جن ، دامغان ، سيستان و بلوچستان ، کرج و آذربايجان حضور دارند. اسکنبيل متعلق به خانواده علف هفت بند ( Polygonaceae)داراي تنه اي منشعب ، يا غير منشعب، سفيد رنگ، ساقه ايستا و افراشته، برگها اغلب حالت آويز بخود مي گيرند. دوره رشد رويشي آن از اسفندماه آغاز و ظهور برگهاي باريک و کشيده تا اواسط فروردين ادامه پيدا مي کند. گلهاي ريز و سفيد رنگ آن از اواخر فروردين ماه آغاز و تا اواخر ارديبهشت ماه منظره بسيار بديعي را به چهره شنزارها مي بخشد. ميوه ها بتدريج در خردادماه ظاهر مي شوند ميوه هاي مژک دار به رنگهاي کرم ، سفيد، صورتي، قرمز رنگ، تمام پيکر گياه را فرامي گيرند. ارتفاع اسکنبيل معمولا" بين يک تا سه متر متغير است. سيستم ريشه اي درختچه اسکنبيل در شنزارهاي مناطق خشک، تنها وسيله جاذب رطوبت بوده و يگانه ابزاري است که گياه براي جستجوي رطوبت و ترفيع نياز آبي خودش، به آنها مجهز شده، افزون بر اين بواسطه کمبود ميزان رطوبت در شنزار و کند بودن جريان آب در خاک ، گياه مجبور است بطور مداوم انشعابات ريشه اي را جهت درسيابي به رطوبت کافي، به هر سو گسيل دارد. بنابراين فعاليت رشد سيستم ريشه اي در اين درختچه ها بسيار فعال بوده و حجم وسيعي از ريشه ها، اندامهايي را در مقابل شرايط محيط سخت محافظت مي کند. اين فعاليت را حتي در نهالهاي کوچک گياهان شندوست مي توان مشاهده کرد. در برخي بررسيهاي انجام گرفته پيرامون تناسب اندامهاي زيرزميني(ريشه ها) به اندامهاي هوائي ، نسبت به ده به يک را نيز نشان داده است. به کوتاه سخن، اين حجم ريشه ، يگانه وسيله موثر براي زندگي گياه در خاکهائي است که رطوبت در طبقات عميق تر وجود دارد. سيستم ريشه اي علاوه بر نقش فيزيولوژيک براي گياه (ترفيع نياز آبي) ابزاري نيز مي باشد که گياه را در مقابل بادهاي سهمگين و طوفانهاي شني حفاظت کند . به همين دليل در برخي نقاط شايد بخش وسيعي از خاک اطراف ريشه هاي اسکنبيل توسط باد، برداشته شده باشد. با اين حال گياه همچنان به رشد طبيعي خود ادامه دهد. اسکنبيل در عرصه هاي تپه هاي شني و ماسه هاي روان براحتي مستقر شده و درختچه اي است شن دوست که سيستم ريشه هاي آن با خاکهاي سبک سازگاري پيدا نموده است. اين درختچه اغلب در بيابانهاي ارمنستان ، تاجيکستان ، صحراي قره قوم ايجاد رويشگاههاي وسيعي را مي نمايد. اسکنبيل تغييرات و نوسانات شديد حراتي و رطوبتي را براحتي تحمل مي کند و براي کاهش ميزان تعرق از سطح برگها ، سطح برگهاي خود را به حداقل رسانده است. شکل برگها باريک ، کشيده و دراز مي باشند تا در مقابل کمبود رطوبت ( مخصوصا" در فصل تابستان ) و حشکسالي ها ، بتواند حداقل اتلاف آب را از برگها داشته باشند. اسکنبيل در طبيعت معمولا" بهمراه ساير گونه هاي شن دوست مانند نسي ، خارسوف ، سوف بي خار، دم گاوي ، آفتاب پرست و کلبيت ديده مي شود. اسکنبيل از جمله درختچه هايي است که در دستگاههاي اجرايي کشور ( منابع طبيعي) براي احيا عرصه هاي شني و شنزارها ، پس از ايجاد بادشکن و يا مالچ پاشي شنهاي روان ، در قالب عمليات بيولوژيک از آن استفاده مي کنند. روش تکثير اسکنبيل علاوه بر بذر توسط قلمه نيز ازدياد صورت مي گيرد. اسکنبيلها همانند دم گاوي انعطاف اکولوژيک بسيار زيادي در مقابل شرايط سخت محخيط بيابان از خود نشان مي دهند. اين درختچه ها نوسانات شديد درجه حرارت را در فصول مختلف سال براحتي تحمل نموده ، علاوه بر اين با وجود سيستم ريشه اي بسيار گسترده و فعال ، حتي در گرمترين ماه سال نيز از حداقل رطوبت موجود در خاک بخوبي استفاده کرده و در واقع حداکثر صرفه جويي را در مقابل اتلاف آب از طريق تعرق ، از خود نشان مي دهد . اين درختچه ها داراي انشعابات فرعي گسترده بر روي شنزارها بوده و فرم گياه به اشکال متفاوتي ( کروي ، ايستاده و يا خميده ) در تپه هاي ماسه اي مشاهده مي شود. ميوه هاي اسکنبيل معمولا" کروي و توپي شکل بوده و در اواخر بهار تشکيل مي گردد. انبوه ميوه هاي مژک دار اسکنبيل در روي ساقه ها به رنگهاي قرمز، صورتي و زرشکي ، مناظر بديعي را در روي ماسه هاي روان به نمايش مي گذاراند. ميوه داراي تارهاي نازک ابريشمي زياد در اطراف بوده و به شکل توپ کوچک مي ماند که براحتي توسط باد جابجا مي شود . اسکنبيلها در اقاليم خشک و نيمه خشک منحصرا" در خاکهاي ماسه اي و تپه هاي شني استقرار دارند.
	: پوشش گیاهی کویر های ایران اسفناج وحشی - آنزيپلکس اسفناج وحشی از جمله گياهان بوته ای چند ساله می باشد که کشت آن در شرايط آب و هوايی خاص کشور ما نتيجه بسيار مطلوب و خوبی دارد. گياهی خوشخوراک، و مناسب برای تغذيه دامها می باشد. در مقابل خشکی و کم آبی و گرمای زياد مقاوم بوده و در محيطهای شور بخوبی رشد می کند ، به علاوه از شوری خاک می کاهد و در نتيجه باعث ایجاد محيطی مساعد برای رشد و تجديد حيات گياهان ديگر می گردد. روی هم رفته اين گياه با بازده علوفه ای خوبی که دارد برای احياء و اصلاح مراتع مناسب می باشد.
	: پوشش گیاهی کویر های ایران Ficus carica L.subsp rupestris انجير صخره اي انجير وحشي که در واقع زيرگونه اي از انجير خوراکي مي باشد، درختچه اي است صخره دوست و کند و رشد که اغلب در نقاط سنگلاخي و شيب دار نواحي کوهستاني نيمه خشک رويش دارد. اين گياه درختچه اي است داراي سيستم ريشه اي فوق العاده فعال و سازگار به نوسانات شديد رطوبتي مي باشد. انشعابات ريشه هاي انجير وحشي در شکاف سنگها ، جايي که تنها در محدوده يقه و منطقه ريشه اين گياه ، مقدار ناچيزي خاک وجود دارد ، نفوذ مي کند. در برخي موارد فعاليت شديد سيستم ريشه اي گياهان در منافذ سنگها ، منجر به شکستن و خرد کردن سنگها نيز مي شود. وليکن در کوههاي ارتفاعات سياه کوه، کوههاي يخ آب و کوشکوه نيز به طور پراکنده در منافذ تخته سنگها ديده مي شود. وجود اين قبيل گونه هاي درختچه اي بسيار مقاوم و سازگار ، استعداد و پتانسيل منطقه را در ايجاد پوشش استپ – جنگل بالا مي برد و چنانچه خواص اکولوپيک چنين عناصري شناخته شود ، قطعا" در احياء نواحي سنگلاخي و تراسهاي در حال فرسايش کمک بسيار موثري براي مديريت دستگاههاي اجرايي در امر منابع طبيعي خواهد بود. ميوه هاي اين گياه ، شيرين و داراي ارزش غذايي مي باشد به همين دليل اغلب به صورت ميوه هاي خشک در آجيل و تنقلات مورد استفاده قرار مي گيرد.
	: پوشش گیاهی کویر های ایران Ferula gummosa گياه باريجه نام گياهي ست پايا و منوکاريپيک ، بومي نواحي کوهستاني مرطوب و نيمه خشک ايران و چند کشور حوضه درياي مديترانه . عمده رويشگاههاي گياه در استانهاي خراسان ، اصفهان ، تهران ، مازندران ، مرکزي و زنجان مي باشد . شيرابه اي که در اثر خراشهاي طبيعي يا مصنوعي از ريشه ، ، ساقه ، برگ و ميوه گياه تراوش مي شود اصطلاحا" گالبانوم" گويند. صمغ حاصل از گياه ، جز فرآورده هاي فرعي مرتع بوده و بعنوان يکي از مهمرتين گياهان دارويي – صنعتي صادراتي کشور محسوب مي شود. بدليل کيفيت و مرغوبيت بسيار بالاي باريجه ايران نسبت به ساير ممالک حوضه مديترانه ، ساليانه بيش از دهها تن صمغ ، به شکل خام از کشور صادر و فرآورده هاي حاصل از آن با چندين برابر قيمت به کشور سرازير مي شود يکي از رويشگاههاي با اهميت باريجه ، حوضه هاي آبخيز جنوب و غرب کاشان که براساس آمار سال 1371 ، بيش از يک ششم باريجه صادراتي کشور(حدود يازده تن ) را بخود اختصاص داده است. از جمله مصارف صمغ باريجه ، کاربرد آن در صنايع عطر و ادکلن سازي، نقاشي ، نساجي و داروسازي است مهمترين ترکيب شيمياي آن ، شامل ترکيبات کوماريني ، استرولي و گليکوزيدي مي باشد. بدليل بهره برداري هر ساله از اين گياه در رويشگاههاي مختلف کشور و بمنظور يافتن مناسبترين شيوه بهره برداري و برآورد ميزان توانايي آن در توليد محصول ، بررسيهاي مطالعاتي در زمينه شيوه هاي مختلف بهره برداري در چهار مرتع باريجه خيز کاشان ( اسحاق آباد ، ويدوجا ، نشل و مرق) انجام گيرد. نتايج حاصله نشان داد که ما بين چهار روش بهره برداري مرسم ( برش عرضي ، برش طولي، نربري و رويش ايژي ) ، برش طولي ، مناسبترين شيوه در امر بهره برداري شناخته شد. در اين عمليات حداکثر تا چهار برش ، بسته به قطر و سنگ گياه ، آسيب غير قابل جبراني را وارد نياورده و قدرت بازيابي و ترميم زخم وارد شده ، امکان پذير است.
	: پوشش گیاهی کویر های ایران Amyg dalus scoparia بادام کوهي درختچه اي خوش منظر ، ساقه هاي آن ايستا ، افراشته و سبز رنگ ، برگهاي باريک و کوچک و بعنوان اولين درختچه گل دهنده در فصل بهار با گلهايي درشت و سفيد رنگ در اقليم نيمه خشک کشور ، مناظر بديعي را به تماشا مي گذارد. اين درختچه در برابر شرايط نامساعد محيط ( کم آبي و نوسانات شديد حرارتي) مقاوم مي باشد. بادام کوهي متعلق به خانواده گل سرخيان(Rosaceae) ، ارتفاع متوسط گياه بين ٥/٢ تا ٣ متر و قطر تاج پوشش آن نيز به ٢ تا ٥/٢ متر بالغ مي گردد. گل هاي سفيد رنگ بادام معمولا" قبل از ظهور برگها در اوايل فروردين ماه ظاهر مي شوند. ميوه هاي آن نيز در خردادماه رسيده و قابل جمع آوري است. بخش وسيعي از کوههاي آهکي ، سنگلاخي ناحيه رويشي ايراني – توراني کشور توسط بادام کوهي بعنوان گونه اي مقاوم و سازگار به خشکي پوشيده شده است. د امنه ارتفاعي رويشگاه بادام کوهي بين ٨٠٠تا ٢٧٠٠متر از سطح دريا بوده که اين محدوده در خطوط همباران ١٥٠تا ٢٥٠ميليمتر قرار گرفته اند. بادام کوهي در خاکهاي عميق تا نيمه عميق ، سنگريزه دار و بر روي تشکيلات آهکي – سيليسي در شيبهاي ملايم کوهستانها مي رويد. طي دهه هفتاد دستگاههاي اجرايي کشور ( مانند منابع طبيعي و آبخيزداري) اهميت و جايگاه اين درختچه را شناخته ، جهت اصلاح و احيا مراتع کوهستاني اقدام به عمليات بذر کاري و نهالکاري بادام کوهي را نموده اند. در چند دهه گذشته بعلت کمبود سوختهاي فسيلي ، اکثر بيابان نشينان از چوبهاي ناشي از قطع درختان بادام کوهي ، جهت تهيه سوخت و ذغال استفاده مي کرده اند، که اين امر بتدريج باعث از بين رفتن اکثر رويشگاههاي بادام کوهي گرديد. آثار و شواهد اين امر را در چاله هاي ذغال سوزي که در اکثر نواحي کوهستاني خشک وجود دارد ، مي توان مشاهده
Top of Form Bottom of Form

 

 

 

	تحقيق در مورد گياه چای Tea چای چای نام یک گیاه است. چای واژه‌ای است چینی که در چین و شمال هندوستان به کار می‌رود و تقریباً با همان تلفظ وارد زبان فارسی شده است. نام این گیاه در گویش چینی جنوبی چای و در گویش چینی شمالی به صورت تِی تلفظ می‌شد و هردو تلفظی از یک واژه یگانه در چینی قدیم هستند. اروپائیان نام این گیاه را از چینیان شمالی و مردم خاور میانه و شمال افریقا نام آن را از چینیان جنوبی آموختند. افسانه چای یکی از سالکان در کوه چای مشغول مراقبه بوده. ولی دائم چشمهایش بسته میشده.برای اینکه بتواند چشمهایش را باز نگه دارد پلک هایش را میبرد و به درون کوهستان پرتاب میکند. از آن پلک گیاهی بنام چای میروید. که هدیه ایست از طرف خداوند برای مدیتیتور ها پیشینه کشت چای در کرانه شرقی دریای سیاه پیش از 1915بوته چای برای نخستین بار در چین و در حدود پنج هزار سال پیش شناخته شد که به تدریج خواص درمانی آن کشف شد. علاوه بر آن از چای برای مصارف رنگ‌آمیزی نیز استفاده می‌شده است. براساس یک داستان قدیمی حدود پنجهزار سال قبل تعدادی برگ چای دراثر وزش باد به درون یک فنجان آب داغ که در دست "شن نونگ" امپراتور چین بود، افتاد و حاکم نتیجه این حادثه را به عنوان یک تحول بزرگ برای آب ساده وبی طعم اعلام کرد. در پی آن مصرف چای همه گیر شد. هلندیان در سده هفدهم چای را از چین به اروپا اوردند. در اروپا چای در مغازه‌های عطاری عرضه می‌شد. "نیکولاس تولپ" پزشک هلندی در کتاب خود تحت عنوان مشاهدات پزشکی در سال 1641 اعلام کرد،با نوشیدن چای از همه بیماریها در امان هستید و عمرتان طولانی می‌شود. در قرن 18 زمانی که " آن" ملکه انگلیسی به عنوان نوشیدنی صبحانه خود چای را بجای آبجو انگلیسی انتخاب کرد، مُد بر مباحث پزشکی غلبه کرد. برگ خشک شده چای زرد چینی دلیل دیگر رواج چای اجازه رفتن خانمها به چایخانه به جای قهوه خانه بود و این باعث شد چای در بین زنها عمومیت یابد. البته برای مدتی نوشیدن چای در مستعمرات امریکا تحریم شد. زمانی که بریتانیایی‌ها بر خریداران چای حتی برای اهداف درمانی ،مالیات تحمیل کردند،مستعمره نشینان در برخی جوامع به اعتراض برخاستند، بعدها همین معترضان تند خو مخفیانه سوار کشتیهای بریتانیایی شدند و 342 صندوق چای را به "لنگرگاه بوستون" بردند و با بهای ارزانتری آن را فروختند. چای در ایران پیشینهٔ مصرف چای در ایران به سده هفدهم میلادی می‌رسد. جهانگردان از چایخانه‌هایی گفته‌اند که بزرگان و توانگران در آن جا جمع شده و چای می‌نوشیدند. محمد علی ، معروف به کاشف السلطنه چایکار، متولد 1244 خورشیدی در تربت حیدریه، که از دارالفنون و سپس از سوربن فرانسه فارغ‌التحصیل شده بود، با عنوان ژنرال کنسول ایران در سال ۱۲۷۶ خ. مأمور خدمت در هند شد. وی به عنوان سفیر ایران در هندوستان در روزگار مظفر الدین شاه قاجار اولین فرد ایرانی است که با همت والای خود و در نقش یک بازرگان فرانسوی به فراگیری شیوهٔ کاشت و مصرف در ایران و جهان است و سهم ایران 4 تا 5/4 درصد از مصرف کل چای جهان است. در چند سال اخیر صنعت چای ايران دوره تلخی را پشت سر گذاشته که به گواه دست اندرکاران، در تاريخ صدساله صنعت چای ايران بی سابقه است. دید کلی درخت چای گیاهی است همیشه سبز که در طبیعت و به حال وحشی ارتفاع آن به 6 تا 7 و گاهی به 15 متر می‌رسد. نام علمی چای که مورد قبول بیشتر گیاه شناسان است Camellia sanensis و گاهی Camellia teiferaبرای هر دو نوع چای سیاه و چای سبز می‌باشد کاملیا نیز مانند چای درختچه همیشه سبز و از نظر اکولوژی کاملا شبیه به درخت چای می‌باشد. موطن اصلی چای و انتشار آن در سایر ممالک درخت چای که اصل آن از چین است و اول به عنوان دارو مصرف می‌شد ولی از قرن 6 میلاد به بعد در چین به عنوان آشامیدنی و برای رفع تشنگی و خستگی مورد استفاده قرار گرفته است. شناسایی چای در اروپا تقریبا از اوایل قرن 17 شروع شد وبه تدریج در ممالک هلند ، آلمان ، فرانسه ، انگلستان ، روسیه و بالاخره در 1690 در ممالک متحده آمریکایی شمالی مصرف آن رواج گرفت. از نظر کاشت و مصرف چای چین اولین محلی است که این گیاه در آنجا کاشته شده و به مصرف رسیده است و از این کشور به سایر نقاط برده شده است. مشخصات گیاهشناسی درخت چای برگ درخت چای که از نظر اقتصادی و بهره برداری قسمت اصلی این گیاه را تشکیل می‌دهد همیشه سبز است و دارای شکل کشیده نوک تیز بوده و کناره آن دارای دندانه‌های ریز است و برگها بطور متناوب اطراف شاخه قرار گرفته‌اند. موقعی که برگها کوچک و جوان هستند پوشیده از کرکهای سفید ولی برگهای مسن صاف ، براق و بدون کرک می‌باشند. گلهای درخت چای بطور خوشه‌ای و مجتمع و یا تک گل در بغل برگ ظاهر می‌شوند و دارای 5 گلبرگ و 5 تا 7 کاسبرگ و تعداد زیادی پرچم هستند. تخمدان دارای 3 تا 4 حفره بوده که درکدام از یک تا 4 دانه مشاهده می‌شود میوه چای یک کپسول است. ترکیب شیمیایی برگ چای مواد متشکله برگ چای عبارتند از مواد سلولزی ، مواد صمغی ، دکسترین ، پکتین ، مواد چربی ، مواد مومی ، نشاسته ، قند ، اسید گالیک ، اسید اگزالیک ، کورستین ، مواد پروتئینی ، الیاف ، مواد معدنی ، تانن ، کافئین یا تئین ، ترکیبات معطر و بالاخره دیاستاز. آب و هوای مطلوب چای درخت چای جزء گیاهان مناطق گرمسیر مرطوب می‌باشد یعنی در نواحی که معمولا مقدار گرما هیچگاه به صفر درجه نمی‌رسد و نزولات آسمانی نیز سالیانه در حدود 1800 تا 2000 میلیمتر است. این گیاه تا اندازه‌ای مقاوم به سرما بوده و بدین ترتیب اگر سرما با برف همراه باشد بطوری که برف بوته‌ها را بپوشاند تا 5درجه سرما را تحمل می‌کند. تنها عامل محدود کننده سطح کاشت چای علاوه بر نوع خاک ، رطوبت هوا و مقدار بارندگی سالیانه محل کاشت می‌باشد. رطوبت زیاد مورد نیاز بوته چای بیشتر در رطوبت هوا می‌باشد تا رطوبت در خاک. از این نظر زمین باید نم باشد. اراضی سنگین و باتلاقی برای کاشت و دادن محصول به هیچ عنوان خوب نیست. رطوبت زاید در اطراف ریشه باعث پوسیدن آن شده و گیاه را از بین می‌برد. خاک مطلوب چای بوته چای گیاهی است فرار از آهک بنابراین از نظر واکنش شیمیایی چای را باید در خاکهای ترش (اسیدی) کاشت. حد اسیدیته خاک برای این محصول در حدود 5.5 است و هر گاه PH از این مقدار تجاوز کرد و یا کمتر شد باید با وسایل مناسب میزان اسید خاک را به 5.5 رساند. هر گاه اسیدی خاک زیادتر از این مقدار شد با دادن کودهای قلیایی و یا مخلوط کردن آهک به مقدار مناسب میزان اسیدی خاک را اصلاح می‌کنند. هر گاه PH بیشتر از این مقدار شد با مخلوط کردن مقداری گرد گوگرد که ممکن است تا 600 کیلو در هکتار برسد اسیدی خاک را به حد لازم زیاد می‌کنند. مناسب‌ترین خاک برای کاشت چای اراضی شنی و رسی فاقد آهک یا هر ماده قلیایی دیگر می‌باشد که مقدار زیادی مواد هوموس دارا باشد.
	کود مورد استفاده کودهای ازته نشین بیش از هر نوع کود دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد علاوه بر کودهای ازته ، کلیه املاح ازت و فسفر و پتاس نیز برای تقویت گیاه لازم می‌باشد و یکی دیگر از کودهایی که از نظر قیمت نسبتا ارزان است و از نظر اصلاح خواص فیزیکی و شیمیایی زمین نیز مورد توجه می‌باشند کود سبز است. کود سبز علاوه بر اینکه تولید هوموس کرده و مقدار قابل توجهی ازت به زمین می‌دهد همچنین در فصل تابستان که تابش و حرارت آفتاب زیاد است برگ بوته‌های چای را از سوختن در مقابل آفتاب حفظ می‌کند. ازدیاد درخت چای ازدیاد نهال چای به چند طریق انجام می‌گیرد یکی بوسیله تولید مثل جنسی یعنی با کاشت بذر چای در خزانه و دیگری بوسیله غیر جنسی که عبارت است از ازدیاد بوسیله قلمه و خواباندن شاخه و در بعضی موارد استثنای ازدیاد بوسیله پیوند. چاي يك نوشيدني قديمي است كه از برگ هاي گياهي هميشه سبز گرمسيري به نام Canellia sinsis تهيه مي شود. چاي كه پس از آب دومين نوشيدني رايج در سراسر دنيا است در حال حاضر در 50 كشور دنيا مورد استفاده قرار مي گيرد . مصرف سرانه چاي بالغ بر حدود 120 ميلي ليتر در روز است. با وجود اين كه شناخت فوايد استفاده از چاي بر سلامتي قدمت طولاني دارد، انجام تحقيقات علمي روي آن و اجزاي تشكيل دهنده اش به كمتر از 3 دهه اخير بازمي گردد. سه نوع چاي وجود دارد كه عبارتند از چاي سبز، چاي سياه، چاي اوولانگ. چاي سياه بيشتر در اروپا و آمريكاي شمالي و آفريقاي شمالي استفاده مي شود و چاي سبز در آسيا و چاي اوولانگ بيشتر در چين و ويتنام مورد استفاده قرار مي گيرد. چاي سياه پرمصرف ترين گونه چاي در سراسر دنيا و نزد مردم جهان چاي سياه است كه به چاي تخمير شده معروف است. در ضمن فرايندهاي صنعتي چاي سياه كه به روش تخميري اكسيده شده و سپس آنزيم هاي موجود در آن نظير پلي فنل اكسيداز، پيتيداز و... غيرفعال مي شوند. اين نوع چاي حاوي كمترين مقادير آنتي اكسيدان ها و بيشترين مقدار كافئين در مقايسه با ديگر انواع مرسوم آن است. چاي سبز براي تهيه چاي سبز، پس از چيدن برگ هاي چاي، آن را در معرض بخار قرار مي دهند تا پيش از خشك شدن، آنزيم هاي پلي فنول و... آن غيرفعال شود. در اين فرآورده، مقدار پلي فنول ها (مهمترين آنتي اكسيدان موجود در برگ سبز چاي) بيش از چاي سياه بوده و خواص درماني آن نيز بيشتر است. چاي اوولانگ چاي اوولانگ نيز به وسيله اكسيداسيون ناقص برگ هاي چاي به عنوان بخشي از فرايند حد واسط تهيه چاي سياه و سبز توليد مي شود.به طور تقريبي 78-76 درصد چاي توليدي در دنيا چاي سياه و 22-20 درصد چاي سبز و كمتر از 2 درصد آن چاي اوولانگ است.چاي خواص طبيعي و درمانگر بي شماري هم دارد كه از آن جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد: بيماري هاي قلبي- عروقي: ارتباط معكوسي ميان دريافت فلاونوئيدها و بيماري هاي قلبي- عروقي وجود دارد و در افرادي كه به مدت يك سال بيش از يك فنجان چاي در روز مصرف مي كنند در مقايسه با كساني كه چاي نمي نوشند خطر حمله قلبي 44 درصد كمتر است. فشار خون: فشار خون بالا مي تواند فرايند تصلب شرائين را تسريع نمايد. خطر پرفشاري خون در كساني كه روزانه 599-120 ميلي ليتر چاي مي نوشند در مقايسه با افرادي كه به هيچ عنوان چاي نمي نوشند 46 درصد كم تر است. كاهش چربي هاي خون: آنتي اكسيدان هاي چاي مي تواند با كاهش تغييرات اكسيداسيون LDL يا كلسترول با چگالي پايين، روند تصلب شرائين را كند نمايد. در واقع بيشتر از آن كه اثرات سودمند چاي بر عملكرد قلبي عروقي به اثرات آن بر كاهش اكسيداسيون LDL بازگردد به تاثير چاي بر عملكرد ديواره عروق مربوط مي شود. پيشگيري از سرطان ها: اثرات ضدسرطان چاي، هم به نوع چاي و هم به نوع سرطان بستگي دارد كه اين اثر مثبت در ميان مردم آسيا كه بيشتر از چاي سبز استفاده مي كنند در مقايسه با چاي سياه مورد استفاده اروپائيان بيشتر است كه به محتوي بالاتر كاتكين ها (نوعي آنتي اكسيدان) در چاي سبز در مقايسه با چاي سياه بازمي گردد. مصرف چاي سبز احتمال ابتلا به سرطان هاي معده، پروستات، سينه، كولوركتال و كيسه صفرا را كاهش دهد. سلامت دهان و دندان: نوشيدن چاي به دليل وجود فلورايد طبيعي موجود در آن با كاهش پوسيدگي دندان همراه است. به علاوه عصاره چاي سبز، باكتري هاي دهاني مانند اشرشياكلي، استرپتوكوكوس و... را كاهش مي دهد. پلي فنول هاي چاي اوولانگ از حمله باكتري ها به سطح دندان ها با كاهش آب لوتي استرپتوكوك ها و كاهش توليد اسيد از پوسيدگي دندان ها جلوگيري مي كند.جوشانده هاي چاي كه از انواعي از چاي سبز و چاي سياه تهيه مي شود، فعاليت آميلاز بزاق را در انسان 70 درصد كاهش داده و به طور موثر از ايجاد فساد و پوسيدگي دندان ها توسط غذاهاي حاوي نشاسته ممانعت مي كند. چاي به خاطر منبع فلورايد موجود در خود مي تواند پيشرفت فرايند پوكي استخوان را مانع شود و باعث افزايش تراكم استخوان و مانع از شكستن آنها شود. جذب آهن: مصرف همزمان چاي سياه با منابع آهن غيرهم 94 - 79 درصد دسترسي زيستي آهن را مهار مي كند. براي پيشگيري از اثرات منفي نبايد چاي را بلافاصله بعد از وعده هاي غذايي استفاده كرد، همچنين مصرف ليمو به همراه چاي مي تواند مفيد باشد. مطالبی در خصوص مصرف چای ::: چای کوهی ویروس ایدز را از بین می برد تحقیقات جدید دانشمندان نشان می دهد که چای کوهی (هوفاریقون) می تواند ویروسها را از بین ببرد و حتی روی ویروس بیماری AIDS نیز اثر دارد. خاصیت چای کوهی ویروس ایدز را از بین می بردویروس کشی و تقویت کنندگی چای کوهی باعث شده که بیماران مبتلا به ایدز از این گیاه برای تقویت سیستم دفاعی بدن استفاده کنند. چای کوهی با نام علمی (Hypericum perfratum) گیاهی است که معمولا به صورت خودرو در میان مزارع گندم و ذرت یافت می شود و به مقدار زیاد در آمریکا و اروپا پرورش می یابد و در ایران در دامنه کوههای البرز، چالوس، مازندران و نقاط غرب ایران به حد زیادی می روید. گلهای این گیاه به رنگ سفید یا زرد است که در بالای ساقه به صورت مجتمع به چشم می خورد که این گلها کمی معطر و دارای بوی مخصوصی است. چای کوهی از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و خواص درمانی بسیاری دارد این گیاه ضد کرم معده و روده است و گرفتگی صدا را باز می کند. این گیاه برای درمان مرض کزاز بکار می رود و اگر برگ آن را به صورت پودر روی زخمهای عمیق بپاشید این نوع زخمها را خوب می کند. چای کوهی درمان کننده بیماری مننژیت است؛ درد پشت و گردن و خشکی گردن را درمان می کند و ضدافسردگی است. این گیاه اشتها را باز می کند بنابراین می توان آنرا به بچه ها و افراد مسن که اشتها ندارند داد. کسانی که از داروهای آسم و ضدسرماخوردگی و حساسیت استفاده می کنند نمی توانند چای کوهی مصرف کنند
	: تحقيق در مورد گياه چای Tea ::: عصاره چای سبز به عنوان آنتی‌اکسیدان طبیعی در فراورده‌های آرایشی قابل استفاده است یافته‌های محققان ایرانی نشان داد: عصاره چای سبز می‌تواند به عنوان یک آنتی‌اکسیدان طبیعی در محصولات آرایشی جایگزین آنتی‌اکسیدانهای تجاری متداول که عوارضی در پی دارند، استفاده شود. یافته‌های تحقیق دکتر کتایون مرتضی سمنانی، دکتر مجید سعیدی، دانشیاران دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و دکتر زهرا نوزادی، داروساز در مقایسه فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره چای سبز با آنتی اکسیدان‌های تجاری در کرم هیدروکینون 2 درصد نشان می‌دهد: عصاره چای سبز در مقایسه با سدیم متا بی‌سولفیت و BHT اثر آنتی اکسیدانی بیشتری داشته و با توجه به ویژگیهای این عصاره در محافظت پوست در مقابل اشعه ماورای بنفش و کاربرد این گیاه به صورت موضعی که از گذشته برای برطرف کردن تورم به کار می‌رفته است می‌توان به این گیاه به عنوان یک آنتی اکسیدان طبیعی در فرآورده‌های آرایشی بیش از پیش توجه کرد. با توجه به عوارض مختلف گزارش شده از آنتی اکسیدان‌های تجاری، در سالهای اخیر، ‌تحقیقات بر روی دستیابی به آنتی اکسیدان‌های سالم‌تر و موثرتر از منابع طبیعی متمرکز شده است. هیدوکینون، یک ماده روشن کننده است که به سختی پایدار شده و براثر اکسیداسیون در معرض هوا به سرعت قهوه‌یی رنگ می‌شود. محققان در این پژوهش، فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره فنانولی برگهای خشک شده چای سبز را در مقایسه با آنتی اکسیدان‌های تجاری در غلظت‌های 1/0، 5/0، 1 و 2 درصد در کرم هیدروکنیون دو درصد را بررسی کردند. همچنین فرآورده‌های حاوی آنتی اکسیدانها و این را عصاره به مدت سه ماه در دمای 25 درجه سانتیگراد و 45 درجه سانتیگراد و به دور از نور نگهداری شدند. پایداری فیزیکی و درصد هیدروکنیون باقیمانده پس از دو هفته، 1،2 و 3 ماه بررسی شد. نتایج این مطالعه حاکی از تسریع تخریب هیدروکینون با افزایش دما بود. در ماه سوم، در هر دو دمای 25 و 45 درجه سانتیگراد، ‌عصاره در تمامی غلظت‌ها فعالیت بیشتری را در مقایسه با آنتی اکسیدان‌های تجاری نشان داد. همچنین در ماه سوم، فرآورده‌های حاوی عصاره پایداری فیزیکی مناسبی را با مقدار هیدروکینون باقیمانده 70،75،77 و 81 درصد (به ترتیب افزایش غلظت) در دمای 25 درجه و 50، 54، 58 و 62 درصد در دمای 45 سانتیگراد نشان داد. ::: عصاره چای سبز می‌تواند سرطان زا باشد پژوهش‌های محققان دانشگاه می‌سی سی پی نشان داد که مکمل‌های غذایی ساخته شده از عصاره چای سبز باعث رشد و نمو توده‌های سرطانی خاصی در بدن می شود. این مطالعه که در شماره اخیر نشریه ‪ journal of natural productبه چاپ رسیده است تاثیر ماده موثر موجود در عصاره چای سبز بر عامل تنظیم‌کننده کلیدی رشد سلول‌های سرطانی در حضور اکسیژن کم یا فاکتور شماره یک القاء شده با کاهش اکسیژن را بررسی کردند. دانشمندان دریافتند که عصاره چای سبز در مقادیر زیاد نه تنها از بروز سرطان پیشگیری نمی‌کند و سلول‌های سرطانی را نمی‌کشد بلکه به رشد و بقاء سرطان کمک می‌کند. نوشیدن چای سبز بسیار مفید است . هزاران سال است که مردم چای سبز می نوشند ولی این عقیده که برای پیشگیری و مهار سرطان روزانه عصاره چای سبز که معادل ‪۱۰۰ها فنجان چای است بنوشیم باید تصحیح شود. ::: چاى سبز در درمان سرطان پروستات موثر است بنا به گزارش چاپ شده در مجله پژوهش هاى سرطان ، مواد شیمیایى موسوم به پلى فنولها که در ساختمان چاى سبز وجود دارد از سرعت پیشروى سرطان پروستات ،جلوگیرى مى کنند. به نوشته شماره جدید نشریه درد،تحقیقات پژوهشگران نشان مى دهد که دادن پلى فنولهاى چاى سبز به موش ها از گسترش و پیشرفت سرطان پروستات در آنها جلوگیرى مى کند. در این مطالعه پژوهشگران ،مواد شیمیایى چاى را به منظور استفاده دراین پژوهش تصفیه کرده و مورد استفاده قرار دادند. آنها دریافتند که پلى فنون ها از یک خط سیر شیمیایى که وظیفه و نقش اساسى در توسعه سرطان پروستات دارد ،جلوگیرى مى کنند. به گفته پژوهشگران ،سرطان پروستات در مردان بالاى۵۰ سال بروز مى کند ولى مراحل شیمیایى که باعث ایجاد سرطان پروستات مى شود چندین سال قبل از آن شروع مى شوند. اگر ما به هر طریق بتوانیم این روند پیشرفت سرطان پروستات را از۲۰ سال تا حتى۲۵ سال تغییر بدهیم ،آن وقت مى توان گفت به یک دستاورد قابل توجه دست یافته ایم . پژوهشگران همچنین تاکید مىکنند که نوشیدن حتى۱۲ فنجان چاى سبز در هر روز مسمومیتى در بدن انسان ایجاد نمى کند. ::: از خواص ضد سرطانی چای چه می‌دانید؟ چای در کنار فایده‌های فراوانش خاصیت ضد سرطانی نیز دارد. مطالعات دانشمندان استرالیایی نشان می‌دهد مصرف طولانی مدت چای سبز تا 77 درصد سرطان تخمدان در زنان را کاهش می‌دهد. در این تحقیق با مطالعه بر روی 900 زن ثابت شد آنان که چای سبز مصرف می‌کنند میزان ابتلا به سرطان تخمدان در آنها به مراتب پایین‌تر از دیگران است. دانشمندان گفتند خاصیت ضد سرطانی در چای خشک سیاه نیز وجود دارد اما این خاصیت کمتر از چای سبزست. دانشمندان آمریکایی نیز اعلام کردند: علت پیشگیری از سرطان در چای وجود ماده‌ای به نام کاتیسین است که در پیشگیری از سرطان مثانه نیز مؤثرست. ::: نوشیدن منظم چای سبز استقامت بدن را در تمرینات ورزشی افزایش می‌دهد براساس تازه‌ترین بررسی‌ها مصرف میزان مشخصی از عصاره چای سبز به طور منظم میزان استقامت افراد را برای ورزش کردن از 8 تا 24 درصد افزایش می‌دهد. براساس گزارش مجله آمریکایی فیزیولوژی - کنترل، این یافته‌ها تاییدی بر فرضیه‌ای است مبنی بر این که تحرک برای استفاده از اسیدهای چرب یک راهکار قابل توجه برای افزایش ظرفیت استقامت و توانایی تحمل افرادست. محققان می‌گویند: براساس محاسبات، یک ورزشکار به وزن 75 کیلوگرم باید برای دستیابی به ظرفیتی که مدنظر ما است و براساس آزمایشات به دست آمده در روز 4 فنجان عصاره چای سبز بنوشد. این بررسی‌ها نشان می‌دهد که مصرف بالای این نوشیدنی و یا مواد تشکیل دهنده فعال آن برای دستیابی به این هدف کافی نیست بلکه مصرف منظم و در یک دوره‌ طولانی تاثیرگذارست.

 

 

Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA

 

	جنگل و نحوه پیدایش آن در اواخر دوران سوم زمين شناسي اقليم كره زمين روبه سردي گذاشت به طوري كه در اوايل دوران چهارم ... جنگلهاي دنيا از حدود 140-60 ميليون سال پيش به وجود آمده اند. بسته به نوع درختان تشكيل دهنده ، جنگلهاي دنيا را به دو نوع سوزني برگ و پهن برگ تقسيم مي كنند. جنگلهاي سوزني برگ دنيا قديمي تر از جنگلهاي پهن برگ هستند و پيدايش اوليه اين جنگلها در دوران دوم زمين شناسي در دوره كرتاسه يعني حدود 140 ميليون سال قبل رخ داده است. جنگلهاي پهن برگ در مقابل جنگلهاي سوزني برگ تكامل يافته تر در عين حال جديدتر هستند. اين جنگلها در دوران سوم زمين شناسي در حدود 60 ميليون سال پيش به وجود آمده اند. از آن زمان تاكنون جنگلهاي دنيا دائماً در حال تحول و تكامل بوده و اگر انسان در روند آن دخالتي نداشته باشد سير تحول وتكامل آنها همچنان ادامه خواهد يافت. در اواخر دوران سوم زمين شناسي اقليم كره زمين روبه سردي گذاشت به طوري كه در اوايل دوران چهارم (حدود يك ميليون سال پيش) بارشهاي آسماني اكثراً به صورت برف درآمد و به خصوص در عرضهاي جغرافيايي بالاتر از 40درجه شمالي و يا ارتفاعات بالاي 3 تا 4 هزار متري عرضهاي پايين تر يخچال هاي طبيعي تشكيل شدند و به تدريج رشد كردند، به عبارت ديگردوران هاي يخبندان به وجود آمد. يخچال هاي طبيعي اكثر جنگلهاي مناطق مذكور (بالاتر از 40 درجه عرض شمالي) را در زير خود مدفون ساختند. با گرم شدن آب و هواي كره زمين يخچالها ذوب شدند يا به اصطلاح عقب نشيني كردند و پس از مدتي دوباره بر اثر سرد شدن اقليم يخچالها شروع به پيشروي كردند. در طول يك ميليون سال كه از اوايل دوران چهارم مي گذرد چهار دوره يخبندان به وجود آمد و در اين زمان كليه جنگلهايي كه بالاتر از عرضهاي 40 درجه بود از بين رفتند. آخرين دوره يخبندان در حدود 18 هزار سال پيش به اتمام رسيد و آب و هواي كره زمين رو به گرم شدن نهاد. لازم به توضيح است كه جنگلهاي ايران مخصوصاً جنگلهاي شمال كشور در اين مدت از هجوم يخچال ها مصون ماندند و به توسعه و تكامل خود ادامه دادند. اكثر جنگلهاي كنوني اروپايي پس از پسروي آخرين يخچالها به وجود آمدند. به عبارت ديگر جنگلهاي كنوني كشورهاي اروپايي شمال آمريكا و آسياي شمالي جنگلهاي «جوان» هستند و قدمت تكاملي آنها به 10 هزار سال نمي رسد. در صورتي كه جنگلهاي شمالي ايران جنگلهاي كهن هستند و قدمت آ‎نها بيش از يك ميليون سال است. جنگل هاي شمال (هيرکاني) به عنوان با ارزشترين جنگل هاي جهان از بيشترين تنوع گونه اي و ژنتيکي برخوردارند و اين اطلاعات ارزشمند ، اهميت ژنتيكي جنگلهاي خزري را به خوبي نشان مي دهد امروزه با مطالعات گرده شناسي ثابت شده است كه قدمت جنگلهاي راش اروپا به 6 هزار سال هم نمي رسد. از اين رو است كه در مقايسه جنگلهاي راش شمال ايران ،‌جنگلهاي منطقه قفقاز و شمال تركيه نيز جزو جنگلهاي كهن پهن برگ مناطق معتدله محسوب مي شوند. با توجه به طول تحول و تكامل جنگلهاي دنيا، جنبشهاي قاره اي، نوسانات اقليمي در سطح كلان و عوامل ديگر، امروزه 5 نوع جنگل در دنيا قابل تفكيك است. اين جنگلها از قطب شمال به طرف خط استوا به ترتيب عبارتند از : 1- جنگلهاي سوزني برگ مناطق سرد نيمكره شمالي (جنگلهاي بوره آل( 2- جنگلهاي پهن برگ خزان كننده (سبز تابستانه) مناطق معتدله (جنگلهاي راش و بلوط (  3- جنگلهاي هميشه سبز مناطق مديترانه اي (جنگلهاي زوبين و زيتون) 4- جنگلهاي پهن برگ مناطق نيمه استوايي (هميشه سبز و سبز باراني( 5- جنگلهاي پهن برگ مناطق استوايي (هميشه سبز و سبز باراني( در كشور پهناور ما به دليل پستي و بلندي فراوان و اقليم متنوع سه نوع از جنگلهاي پنج گانه دنيا وجود دارد. جنگلهاي سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ايران ، جنگلهاي هميشه سبز مديترانه اي (جنگلهاي زوبين و زيتون) در شمال و جنوب غرب و همچنين جنگلهاي پهن برگ گرمسيري مختص مناطق نيمه استوايي مثل جنگلهاي كهور و كنار و جنگلهاي ماندابي (مانگرو) در جنوب ايران . به اين ترتيب كشور ما حالتي استثنايي دارد. جنگل هاي راش در شمال و جنگلهاي مانگرو در جنوب ايران كه به كشور ما جايگاهي ويژه و نادر مي بخشد. علل پديد آمدن جنگلهاي پنجگانه دنيا عبارت است از شرايط كلي تحول و تكامل تاريخ از دوران سوم ، پديده قاره زدايي در اين دوران و همچنين شرايط كلي اقليمي و خاكي حاكم بر نقاط مختلف كره زمين كه در اين مورد نقش اساسي دارند. اما طبقه بندي ساده تر و گزيده تر، طبقه بندي جنگلهاي دنيا به سه نوع است: جنگلهاي سوزني برگ ، جنگلهاي پهن برگ و جنگلهاي آميخته سوزني برگ و پهن برگ است. البته تقسيم بندي هاي دقيق تر و تفصيلي تر هم براي جنگلهاي دنيا وجود دارد كه براساس هر يك از آنها جنگلهاي دنيا به 10 و يا حتي 60 نوع تقسيم مي شوند. _________________ "از کجا آغاز کنیم " به من میگویند از درد سخن گفتن کافی است ، درمان چیست ؟ اما ما تاکنون از درد سخن نگفته ایم ، از درد نالیده ایم ،تا درد را نشناسیم نمی توان درمانی تجویز کرد. دکترعلی شریعتی.
Top of Form Bottom of Form

 

 

 

 

 

 

آفات نارون
روش مبارزه:
1.شـتـه پـشـمی ، آنـدوسـولـفـان ،دیـازیـنـون ، سـمـپـاشـی هـنگام بـهـار زمـانی کـه
بـرگـها بـاز شـده بـاشـند (جـداکردن شنه با آبـپاشی بـر روی درخـتـان کـوچـک )

2.سـوسـک پـوسـت خـوار = کـلـروپـیـریـنـوس

3.سـوسـک بـرگـخـوار نـارون = سـمـپاشـی در زمان ظـهور اولـیـن لاروها مـعمولا
ًزمـانی کـه بـرگـها کـامـلا ً بـاز شـده بـاشـنـد وسـمـپـاشـی دوم در تـیـرمـاه .

4.سـپـردار = اتـیـون + روغـن جـهـت سـمـپـاشـی در زمـان خـراب درخت کارباریل
یـا آسـفـیـت جـهـت سـاشـی بـر عـلـیـه پـوره ای خـزنـده از خـرداد و تـیـر .

5.کـرم تـارزن پـایـیـزه = کـاربـاریـل - تری کـلـروفـن یـا کـلـروپـیـرنیوس- سمپاشی
در زمآان ظـهور کـرمها.

عوامل برهم زننده تعادل طبیعی گیاهان :
.عـوامـل غـیر زنـده : شـامـل گـرمـا زد گـی – تـگـرگ – سـیـل و غـیـره و کمـبود1
مـواد غـذا
2 . عـوامـل زنـده : ویـروس- بـاکـتـری – قـارچ
3 . عـوامـل بـیـمـاریـزای گـیـاهـان – عـوامـل جـوی – کـمـبـود مـواد و غـذایـی –
ویروس – باکتری
آثـار آنـها عـبـارتـنـد از :تـخـلـخـل در جـذ ب و سـوخـت و سـاز ( فتو سنتز ) گـیـاه
و از بـیـن رفـتـن کـامـل آن .

لارو – از سـه قـسـمـت مـجـزا شـامـل سـر– سـیـنـه – شـکـم تـشـکـیـل شـده .
شـفـیـره – حـشـره کـامـل فــاقـد حـرکـت و تـغـذ یـه و هـر نـوع فـعـالـیـت اســت و
مـمـکن اسـت بـه صـو رت دارای پـوشـش و یـا فـاقـد پـوشـش بـاشـد .
از نـظر فـیـزیکـی مـمـکن اسـت شـته هـا بـالـدار و یـا بـدون بـال بـاشـنـد و از نـظر
تـولـیـد مـثـل هـم مـمکـن اسـت بکـرزا – زنـده زا – دو جنسی – تـخـم زا بـا شند .
تـغـذ یـه آنـها تـوسـط خـرطـو م مـکـنـده صـورت مـی گـیـرد – شـیـره گـیـاهـان را
مـی مـکـنـد .
عـوارض شـتـه ها = زرد شـدن بـرگ – پـیـچـیـد گـی بـرگ – ریـزش مـیـوه و گـل
– تـغـیـیـر شـکـل بـرگـهـا ایـجـاد عـسـلـک روی بــرگ و سـایـر انـدام کـه مـایــع
چسـبـناک و شیریـن است کـه هـمـان مـدفـوع حـشـره اسـت و باعـث جـذب مورچه
– زنـبـور و را بـطه بـیـو لـوژیـک را شـامـل مـی شـود .
لارو سـوسـک بـرگـخـوار = دارای سـه قـسـمـت پـا – نـقـطه سـیاه رنگ و موهای
سـیـاه رنـگ اسـت واز پـارانـشـیم سـطـح زیـریـن تـغذ یه می کند و رگبرگ و سطح
فـوقـانـی بـاقـی مـی مـاند کـه اصـطـلا حـا تـوری مـی کند .
تـغـذ یه حـشره کـامـل از اپـیـدرم و پـارانـشـیـم اسـت کـه حـفـره ایجاد شده و فواصل
دایـره ای نـا مـنـظـم و بـیـضـی شکـل بـاقـی مـی ما ند .
زیـسـت شنا سی سـوسک نا رون = ز مـسـتـان گـذ رانی در محـل هـایی شامل خار
و خـا شاک شـکـاف زمـیـن و شـکاف تـنه درخـتتان .
2 - بهار زیستی
مـرحله اول – اثـر تـغـذ یـه پس از خروج از برگ
مـرحـله دوم – جـفـت گـیـری
مرحله سوم – تخم گذاری زیر سطوح برگ
مرحله چهارم – رشدونموتخم تولید لارو وتغذیه در همان برگ
لارو زیـسـتی = شـامـل 4 الـی 5 سـن در دنیا .
شـفیره پـس از آخـریـن گـذ شـت سـن لارو حـاصـل مـی شـود سـن 4 و 5
خسارت نـسـل اول لارو بـیـشـتـر در دوم اسـت .

سوسک پژمخوار نـارون = نـاقـل بـیمـاری مـرگ نـارون

لارو فـاقد پـا و تـغـذ یـه آ ن از حـد واسـط بـیـن پـوسـت و چـوب تـغـذ یـه مـی کـنـد.
خـسـارت لارو مـربـوط بـه قـطـع آونـدها کـه عـبور شـیـره نـبـاتـی را مـخـتل می کند
و در خـتـان خـشـک مـی شـونـد .
ایـن سـوسـک دو نـوع دالان تـولـیـد مـی کـنـد :
1- دالان مادری = در طـول تـنـه یـا شـاخـه و زیـر پـوسـت بـطـورعرضی نا مـنـظم
تـو سـط حـشـره مـاده یـا نـر تـولـیـد شـده کـه مـاده در طـرفـیـن دالان تـخــم ریــزی
کـرده اسـت .
2- دالان رشد = تـخـمـها رشـد و تـبد یل بـه لارو مـی شـو ند . ســپــس دالان نـوع
دوم عـمود بـه دالان مـادری ایـجـاد مـیـکـنـد
شفیره = در انـتـهای دالان ایـجـاد اتـاقـک کـرده و دوره شـفـیرگــی را گــذرانـده و
سـپـس بـه حـشـره کـامـل تـبـدیـل شـده و بـا ایـجـاد ســوراخ در پـوسـت از درخـت
خـارج مـی شـود . نتیجه آن سـوراخ سـوراخ شـدن کـامـل درخـت اسـت .


نـکـته قـابل تـوجه اسـت کـه ایجـاد شـکـاف طـولی حاصل حـشرات کـامل قبل از تخم
ریزی بـوجـود مـی آیـد .

_________________
هر درخت گل كه زيب خانه‌اي است
خود معاد و هم جزاي دانه‌اي است

 

سوسك برگخوارنارون(Galerucella Luteola Muller )
ايـن حـشـره سـوسـكـی اسـت بـه طـول 5/5 الـي 7 مـيـلـيـمتر دارای با
لـپـوشـهـايـی بـه رنـگ زرد تـمـايـل بـه سـبـز می بـاشـد كـه بـه تغـذيـه
از بـرگ درخـت نـارون سـوراخـهـايـی در آن ايـجـاد مـی نـمـايـد.
ولــی اهـمـيـت مـبـارزه بـا سـوسـك بـرگــخـوار بـخـاطـر نـوع تـغـذيـه لارو ايــن
ســوسـك مـی بـا شــد كـه پـارانشـيـم بـرگ را از بـين بـرده وبه اصطلاح درخـت
تـوری مـ‍ی شـود و بـه عـلت ضـعـيـف شـدن درخـت بـه خـاطره عـدم فـتوسـنـتـز
كـانـی درخـت ضـعـيـف شـده پذيرايي آفات ديگر نـظيـرسوسـك چوبـخوارsartu
(salsky Aeolesthe) شــده كـه نهـايتا منجر به نابودي درخت می گردد.

درنـسـل اول سـوسـك زمـسـتان گـذران از لابـلای تـنه آسـيب ديـده درخـتـان و در
شـكـافـهـا و درجـاهـای از ايـن قـبـيـل هـمراه بـا مساعـد شدن هـوا وجـوانه زدن
درخـتـان نـارون از پــنـاهـگـاهـای خـود خـارج شـده و مـشـغــول تـغـذيـه بـرگ
درخـت نـارون می شـود و حـدود يـك هفته بعد از تغـذيـه حشره بالغ جفت گيری
كـرده آمـاده تـخـمگـزاری مـی شـود. تـخـمـها حـدود يـك مـيـلی مـتـر و دارای
دسـتجـات مـخـتــلـف از3 تـا 24 و يا بـيـشـتـر و بـه رنگ زرد مي باشند و اكثر
تـخـمـها در سـطـح زيـريـن بـرگ گـذاشـته می شـود و بـعــد از حـدود 8 روز يـا
بـيـشـتـر بـسـتـه بـه مـسـاعـد بـودن شـرايـط آب و هـوا تفريـخ مي شـوند .
رنـگ تـخـمـها در هـنـگـام نـزديـك شـدن به لـحـظـه تـفـريخ تـيـره رنــگ شـده و
لارو درون ايـن تــخـمـها بـاعـث تيـره رنگ شـدن آن می شـونـد.
طـول لارو ها در هـنـگـام تـفريخ كـمـی بـيـشـتر از يــك مـيـلی مـتـر مـی بـاشـد و

ايـن مـقـايـسـه بـا يـك سـوزن تـه گـرد بـه خـوبـی مـشـهـود اسـت كـمـی بـعـد از
تـفـريـخ لاروهـا شـروع بـه تـغــذيـه پـارانـشـيـم بـرگ كـرده وخـسـارت زدن بـه
بـرگ را شـروع مـي نـمـايـنـد . و بـعـد از مـدت 5 روز پـوسـت انـدازی كـرده
و به سن 2 لاروی مـی رود بـعـد از حـدود يـك هـفـته بـه سن لاروی 3 مي رود
و بـه خـاطـره اشـتـهـای زيـادتـر خـسـارت زيـاد تـری بـه بـر گ وارد مي آورد .
مـدت لاروی سـن 4 نـيـز تـقـريـبـاً اندازه سـن 3 می بـاشـد بعـد بـا پايـيـن آمـدن
لارو از درخـت بـه دنـبـال محـل مـنـاسـبی جـهـت شـفيـره شـدن مثل سوراخـهای
تـنـه درخـتـان زيـر پـوسـت آسـيــب ديـده درخـتـان ، لابـلای بـوتـه هـای تـرون
نـزديـك بـه درخـت نـارون و يـا در پـای درخـتـان نـارون بـا كـم تـحـرك شــدن و
حـلـقـه زدن و پـوسـت اندازی لارو سـن 4 وارد مرحـلـه شـفـيـرگـی مـی گـردد.
طـول شـفــيـره هـا حـدود 7 ميـلی مـتر و بـه رنگ زرد مـی باشـد كه بـه تـدريج
رنـگ آن رو بـه تـيـر شـدن می رود و بـه رنـگ قـهـوه ای كــم رنـگ مـتـمـايـل
مـی گـردد در ايـن هـنـگام اسـت كـه انـدام شـفـيـره رشــد كـرده دارای حـركــت
جزئـی می گردد و بـعــد از حـدود 10 روز به حــشـره بـالـغ نـسـل بـعـد تـبـديـل
مي شود .
تـعـداد تـخـم هـای گــذاشــتـه شــده يـك نـســل بـســته بـه شـرايـط آب و هـوا از
400 – 1000 عـدد در نـوسـان اسـت و اگــر مـيـانگـيـن تـخـمـهـای گــذاشـتـه
شـده يـك سـوسـك را 500 عـدد فـرض كـنــيـم و اگـر ايـن 500 عـدد تخـم بدون
مـزاحـمـت بــه سـوسـك بـالـغ تـبـديـل شـود از يــك ســوســك تـا نـســل 3 حـدود
125000.000 سـوسـك بـه وجــود مـی آيـد و ايـن رقـم تـصـور خسارت وارد
بـه درخت را بـيان می دارد . لـذا لزوم بـه موقع مـبارزه بـخصـوص در زمستان

با كند كوب پـای درخـتـان ، جـمـع آوری بـرگـهای خـشـك يـا يـخ آب زمـسـتـانـی
كـنـدن پــوسـت خـشـك شــده درخــتـان كـه مـحـل زمـسـتان گــذرانـی ســوسـكـها
مـی بـاشـد مـی تـوان جـمـعـيت زيـادی از آنـها را از بـيـن بـرد واز كـانـون شدن
آفــت در يـك مــحـل جــلـوگـيـری نـمـود . چـون امـكـان ريـشـه كـن كـردن كـامـل
آفـت و جـود نـدارد مـبـارزه بـعـد بـه صـورت مـكـانـيـكي و بـا جـمـع آوری
تخـم های گـذاشــتـه شــده ســوسـك بـرگـخوار نـارون بـر روی درخـتـان انـجـام
مـی پـذيـرد .

مـقـايـسـه تـخـم سـوسـك بـرگـخـوار نارون و تخم كــفـشـدوزك:
بـه عــلـت شـبـاهـت ظـاهـری تـخـم سـوسـك بـرگـخــوار نـارون بــا تـخـم نـوعـی
كـفـشـدوزك ((coccinella conglohyta بـايـد در تشـخــيـص اين دو نوع
تـخـم دقـت كـافـی بـه عـمـل آورد تـا در هـنگـام مبـارزه مكانـيكـی اشتباهاً بجای
تـخـم سـوسـك برگـخوار نـارون از درخت حذف نگردد . اين تخمها شبيه به تخم
سـوسـك بـرگـخـوار نـارون بـوده بـا ايـن تـفاوت كه به صورت استوانه ای و به
صـورت مـنـظـم در كـنار هم چيده شده اند ولی نوع تخم گذاری سوسك برگخوار
نـارون بـه صـورت خوشه ای به هم چسبـيـده مي بـاشد و رنگ تخـم كفشـدوزك
زرد مـايـل بـه زعفرانی كـم رنگ اسـت.

لارو كـفـشـدوزك بـعـد از تــفـريـخ شــروع بـه خــوردن تـخـم ســوسـك برگخوار
كـرده و انـدازه آن هـم انـدازه لارو سـن 1 سـوسـك بـرگـخـوار نـارون مـی باشد
بـا ايـن تـفـاوت كـه حـركـت آن بــســيار سـريـعـتـر از لارو سـوســك بـرگـخـوار
نـارون مـی بـاشـــد لارو كــفـشــدوزك نــيـز پـس از 3 بـار پــوســت انـدازی بــه
مــرحـلـه شـفـيـرگي مي رسد و در نهايـت به كـفشـدوزك بـالـغ تـبـديـل می گردد .

د رخت نارون آفاتي نظير سـن و شته نـيز دارد كه از ضرورت كمتري نسبت بـه
سـوسك برگخوار برخـوردار است و هـر كـدام مـبـارزه مـخـصوص بـه خـود دارد
که در حوصله این مقاله نمی گنجد.

_________________

 

آفات و بیماری های عمده جنگل

نابودی جنگل همیشه با دخالت مستقیم و غیر مستقیم انسان بوقوع پیوسته است .

به عنوان مثال با انجام بهره برداری بی رویه و قطع یکسره در جنگل شرایط بروز سیل و طوفان

و همچنین تشدید بیماری ها و آفات فراهم گردیده است .

ازجمله آفات و بیماری های عمده جنگل در مازندران :

   1- جوانه خوار بلوط (Tortix viridana )   

این آفات بیشتر در درختان بلوط دیده می شود .                                                                       

  ۲- پروانه خانواده( Geametrida )

   این آفت در درختان جنگلی از جمله انجیلی ، ممرز ، راش و...                                                                         

3- ابریشم باف ناجور( Lymantria dispar )

این آفت و بیماری بر روی درختان جنگلی از قبیل بلوط ، ممرز ، انجیلی و انواع سوزنی برگان دیده می شود .

4- شپشک پنبه ای راش( Cryptococcus fagi )

این بیماری بر روی درخت راش دیده می شود .

 5- مرگ هلندی نارون : این آفت و بیماری که بر روی درختان جنگلی از قبیل ملج و اوجا و آزاد دیده می شود که طی چند سال اخیر اغلب درختان از خانواده نارون را از بین برده و نسل این درختان در حال انقراض است و باید بیشتر به این درختان توجه شود .

6-خشکیدگی زربین ( Diplodia pinea )

این بیماری در درختان زربین دیده می شود و می توان زربینستان حسن آباد چالوس را نام برد این جنگل باستانی در تحدید این بیماری قرار دارد .

7- لکه فیری افرا( Rhytisma acerinum )

این لکه بیشتر در درختان افرا (پلت ، شیردار ، کرب ) دیده مشود .

8- دارواش( Viscum . sp )

این بیماری نیمه انگلی بیشتر در درختان ممرز ، انجیلی ، نمدار دیده می شود که چویانان و دامداران از آن برای تغذیه دام خود استفاده می کنند .

9- قارچ عسلی ( Armillaria mella )

این قارچ بیشتر در درختان ممرز، افرا ، کلهو و توت دیده می شود

ارزش جنگل

ارزش جنگل

 

جنگل به عنوان یکی از ذخایر حیاتی و ثروت عظیم و خدادای است که با استفاده صحیح و موثر از آن می توان زمینه های رشد و توسعه اقتصادی را به ویژه در صنایع مربوط به کاغذ و چوب فراهم ساخت .

جنگل ها بر خلاف سایر منابع که پس از مدتی بهره برداری به اتمام می رسند چنانچه اگر از روی اصول و ضوابط صحیح مورد استفاده قرار گیرند نه تنها تمام شدنی نیست بلکه به عنوان ثروت دائمی تلقی می شود اما متآسفانه همین مختصر ثروت دائمی و ملی خدادای همیشه به طرق مختلف چون چرای دام ، تخریب و قطع بی رویه چوپانان ، تبدیل اراضی جنگلی به زمین های مزروعی و باغات و در نهایت ساخت و ساز مسکونی مدت هاست که ضربات شدیدی به این کارخانه عظیم اکسیژن وارد گردیده است .

جنگلها به طور کلی در توسعه اقتصادی کشورها دارای سه نقش عمده حفاظتی و زیبایی و بهداشتی و تولید دارند در بیابان نقش حفاظتی می توان گفت که به عنوان نوعی پوشش نباتی در جلوگیری از پدیده های مخرب مفید قلمداد می شود . 

سرخدار درختي است هميشه سبز با طول 10 الي 20 متر ارتفاع كه در جنگلهاي شمال از ارتفاع 900 تا 1400 متر از سطح دريا در اشكوب مياني و فوقاني جنگلها رويش دارد. بومي اروپا و شمال آفريقا بوده و در اغلب جنگلهاي شمال ايران از آستارا تا گرگان ديده مي شود. درختي است دو پايه داراي تنه صاف كه تا قطر يك متر نيز رشد مي نمايد.
اين درخت تا حدي سايه پسند و از سوزني برگان فاقد صمغ مي باشد. برگهاي آن باريك و كشيده و گلهاي نر آن مجتمع و خوشه مانند داراي 6 تا 14 پرچم و گلهاي ماده آن منفرد شامل يك براكته منحصر به فرد و پياله مانند كه در ابتدا براكته ها سبز تدريجاً به رنگ قرمز در مي آيند. برگهاي درخت سرخدار سمي بوده و مصرف آن براي دامها بسيار خطر ناك مي باشد. ميوه آن پسته مانند اريل كه به رنگ سرخ و شيرين و خوراكي است. تكثير اين درخت توسط بذر و قلمه امكان پذير است.
در روستاهاي حاشيه درياي خزر اين درخت به نامهاي محلي سرخدار ـ سرخه دار ـ سخدار ـ سوختال ـ سوردار ـ سلوار و حبوا معروف مي باشد.
عمر اين درخت از 1000 تا 2000 سال مي رسد و در دنيا بعنوان گياهان زينتي و همچنين ساخت وسايل تزئيني مورداستفاده قرار مي گيرد. جهت جلوگيري از تخريب ونابودي اين گونه ارزشمند در حال حاضر جزو درختان حفاظت شده است كه قطع آن ممنوع است. حيات و پويايي اين گونه ارزشمند جنگلي نيازمند عزم ملي و مشاركتي همه طبيعت دوستان مي باشد. بيائيم براي حفاظت و حمايت از اين گونه زيباي هميشه سبز جنگلهايمان همه با هم بكوشيم .

 

مرگ طلای سبز

مرگ طلای سبز

 

جنگل های شمال ایران که باقیمانده دوران سوم زمین شناسی است در گرو حفظ و حمایت از آن می باشد .

هر پنج سال ، یک میلیون هکتار از سطح جنگل ها و مراتع کشور تخریب می شود ، آیا وقت آن نرسیده که ویرانه شدن محیط زیست کشورمان را باور کنیم ؟

و در پی یافتن راه حل جدیدی برای نجات آن باشیم ؟

بر اساس آمارها ، یک دهم فرسایش خاک های جهان مربوط به ایران است و اگر روند تخریب خاک در کشور به همین شکل ادامه یابد ، 30 سال آینده تمام زمین های حاصلخیز نابود خواهد شد.

سالانه یک و نیم میلیون هکتار از خاک های مرغوب ایران به بیابان تبدیل می شود در صورتی که برای ایجاد یک سانتی متر از قشر خاک کشاورزی 700 سال زمان لازم است .

طبق آمارهای رسمی در هر ثانیه 360 متر مربع و در هر پنج سال یک میلیون هکتار از سطح جنگل ها و مراتع کشور تخریب می شود و وسعت هشت میلیون هکتار آن ، به 4412 میلیون هکتار کاهش یافته است .

بر اساس معیارهای جهانی چنانچه سطح جنگل های یک کشور کمتر از 25 درصد خاک آن باشد وضعیت محیط زیست در آن کشور بحرانی است، درحالی که سطح پوشش جنگل و مرتع در ایران 775 درصد از مساحت کل کشور است .

 

وضعیت رودخانه ها و آبهای کشور نیز مطلوب نیست تا آنجا که سفید رود

 ( ولگای ایران ) ، آلوده ترین رودخانه کشور از نظر وجود سموم کشاورزی است و رودخانه های شمالی کشور در وضعیت بحرانی قرار دارند که نشان از آلودگی شدید با ارزش ترین اکوسیستم آبی ایران یعنی حوزه دریای خزر است ، علاوه بر آن شکار بی رویه حیوانات باعث شده جمعیت 25 درصد از گونه های پستانداران و 11 درصد از گونه های پرندگان ایران روبه انقراض رود .

حفظ و حراست بدون تردید یکی از مهمترین عوامل جلوگیری ازنابودی وتخریب منابع طبیعی است ، امری که تا کنون از سوی دستگاههای مسئول و به خصوص سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری و سازمان محیط زیست کمتر مورد توجه قرار گرفته است .

روند تخریب منابع طبیعی و ارزشمند در ایران در حالی شد ت گرفته که در ارتباط با این موضوع تا کنون برنامه جدی و سیاست خاصی از سوی د ستگاههای متولی اتخاذ نشده است و با چنین روندی به نظر می رسد دیگر منابعی برای نسل های آینده باقی نماند .

نتایج بررسی های کارشناسان سازمان بازرسی حاکی از آن است ، که بی توجهی به منابع طبیعی آثار سوء و جبران ناپذیری را در پی دارد که زمینه بیابانی شدن عرصه های منابع طبیعی ، تغییر اقلیم ، حفظ پوشش گیاهی و کاهش ذخیره سفره های آب زیر زمینی ، افزایش آلودگی هوا و بروز مشکلات زیست محیطی ، احتمال بروز سیلاب ، کاهش علوفه مرتعی وخسارت به صنعت دامداری کشور ، تهدید حیات وحش ، گسترش پدیده زمین خواری ، تحمیل هزینه های سنگین کارشناسی برای پیگیری دعاوی ، صرف بخش قابل توجه ای از نیرو و وقت محاکم و دستگاههای اجرایی برای پیگیری موضوعات مربوط را به دنبال دارد.

از دیگر عوامل تخریب خاک و در پی آن ، تخریب جنگل ، تجاوز به جنگل ها و قاچاق چوب ، شخم در جهت شیب ، تخریب مراتع بالا دست و بارش باران های شدید و ... می باشد .

حداقل عمق خاک جنگل 60 سانتی متر است و اگر از این حد کمتر باشد می توان گفت که جنگل مخروبه و غیر قابل احیا است که نمونه آن حسن آباد چالوس است .

از بین رفتن خاک در جنگل زربین حسن آباد چالوس به قدری است که هنگام گذشتن از این منطقه  سنگ بستر سفید رنگ پیدا شده است و می توان گفت که چنین جنگلی حتی بعد از هزاران سال احیا نمی شود .

از دیگر تغییرات طبیعی تآثیر گذار در جنگل می توان : باد ، طوفان ،برف ، یخبندان سرمای دیرس و زود رس را نام برد که ممکن است به چرخه زیست طبیعت آسیب وارد کند .

جنگل زربین حسن آباد چالوس تا حد غیر قابل احیا تخریب شده است ولی باید به دیگر مناطق شمالی نیز توجه کرد .

مشکل اصلی درشمال کشور، توسعه نیافتگی است که عاملی برای افزایش تخریب جنگل شده است در جنگل های 8/1 میلیون هکتاری شمال 80 گونه درختی و 50 گونه درختچه ای وجود دارد .

جنگل های شمال به جنگل های هیرکانی یا خزری معروف است که 15 درصد سطح جنگل های کشور و 1/1 درصد مساحت کل کشور را شامل می شود .

در انتظار جشن بزرگ آگاهی مردم از استفاده بهینه این کارخانه عظیم اکسیژن

 

 

انواع مرتع بر اساس نحوه ی رويش و استقرار گياه:

مراتع بر حسب اینکه گياه در آن ها به طور طبيعى روئیده یا استقرار يافته باشد یا انسان در کاشت آن دخالت داشته باشد، به دو دسته ی مراتع طبيعى و مراتع مصنوعی طبقه بندى مي شوند. پسچر زمين هاي زراعتي و گياهان روييده در زمينهاي آيش نيز نوعي مرتع هستند.

مرتع طبيعى

مرتع طبيعى زمينى است که به صورت طبيعى پوشیده از گیاهان علوفه ای و غيرعلوفه ای و خودرو باشد.


مرتع مصنوعی

مرتع مصنوعی زمينى است که هر سال یا هر چند سال یکبار با تجدد کشت از آن بهره بردارى می شود. مرتع مصنوعی ممکن است به شکل چراگاه یا به صورت کشت کارى مورد بهره بردارى قرار گیرد. مراتع مصنوعي را بر اساس چگونگي بهره برداري به اشكال زير تقسيم بندي مي كنند:

چراگاه: زميني است كه تحت عوامل زراعتي كشت و محصول آن مستقيماً مورد چراي دام واقع شود.

كشتزار: به زميني اطلاق مي شود كه تحت عوامل زراعتي كشت مي شود و محصول آن پس از برداشت به مصرف خوراك دام مي رسد.

كشتزار چراگاه: زميني است كه به صورت منظم پس از هر چين، دام در آن چرا مي كند.

چراگاه كشتزار: زمين كشت شده اي است كه پس از چراي دام با اجراي عملياتي نظير كود دادن و آبياري از آن محصول برداشت مي شود.

 

 

 

انواع مرتع بر اساس نوع پوشش گياهى:

 

بر این اساس که در مرتع درخت یا درختچه وجود داشته باشد یا نه، مرتع را به دو دسته ی: مرتع مشجر، مرتع غيرمشجر تقسیم می کنند.

 

مرتع مشجر

 

در اين نوع مرتع، انواع درختان خودرو به صورت پراکنده وجود دارد و گیاهان مرتعى در ميان درختان روئیده اند. مانند جنگلهای غرب کشور واقع در رشته کوههای زاگرس.

بديهى است که در جنگلهای انبوه به دلیل نرسیدن نور کافی، امکان رويش گیاهان مرتعى نيست ولی در همين جنگلها قطعات کم درختی نیز يافت می شود که دامداران از آن به عنوان مرتع استفاده مي کنند گاوسراهائى که در جنگلهای شمال کشور هستند در چنين مکان هائى شکل گرفته اند. اصطلاحاً مرتع دارای درخت و درختچه، مرتع مشجر ناميده می شود. در شرایط و ضوابط که براساس قانون براى بهره بردارى صحیح از مراتع تنظیم گردیده است، مرتع مشجر چنين تعریف شده است: اگر مرتع دارای درختان جنگلی باشد مرتع مشجر ناميده مي شود مشروط بر آن که حجم درختان موجود در هر هکتار، در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گليداغى بيش از پنجاه متر مکعب و در ساير مناطق بيش از بیست متر مکعب نباشد.

 

 

مرتع غيرمشجر

 

اين گونه مراتع دارای پوشش گياهى غيردرختى و غيردرختچه اى هستند و از انواع گیاهان بوته اى و علفی یکساله و چندساله پوشیده اند. اين مراتع را در بیشتر نواحی ایران می توان یافت و بیشتر مراتع کشور از اين نوع هستند.

 

 

انواع مرتع براساس فصل بهره بردارى:

مراتع قشلاقى:

به مرتع گرمسیری مرتع قشلاقى نيز گفته می شود اینگونه مراتع که در مناطق گرم واقعند در فصلهای سرد سال به مدت ۵ تا ۷ ماه، مورد استفاده ی دامهای عشایر و دامداران کوچنده قرار می گیرند. بعضی از دامداران خرده پا و روستائيانى که جزء دامداران و عشایر کوچنده نيستند در تمام مدت سال حتی فصلهای گرم سال دامهای خود را در مراتع گرمسیری نگه می دارند.

 

مراتع ييلاقى:

مرتع سردسیری یا ييلاقى در ارتفاعات نسبتاً زیاد قرار گرفته است و بیشتر سطح اين مراتع در بهار و گاه تا اوايل تابستان پوشیده از برف است. به همين دلیل در تابستان هواى خنک، رطوبت مناسب و علوفه ی تازه دارند. معمولاً در روزهای آخر بهار و اوايل تابستان چراى دامها در مراتع سردسیر آغاز مي شود و تا اواخر تابستان و اوايل پائیز که در اين مناطق هوا رو به سردی مي رود ادامه مي يابد. دامداران محلی اين مناطق که دامهای خود را در زمستان به گرمسیر نمي فرستند در روزهائى که پائيز و زمستان که هوا آفتابی است و امکان چراى دام در چند ساعت از روز وجود دارد، دامها را به مرتع می برند تا از علوفه ی باقیمانده و آن قسمت از سرشاخه های گیاهان مرتعى که از زیر برف بیرون مانده اند استفاده کنند. دامهای عشایری سه تا چهار ماه از سال را در مراتع ييلاقى چرا مي کنند.

 

مراتع میانبند:

در اوايل بهار که در مراتع گرمسیری با گرم شدن تدریجی هوا علوفه کمیاب مي شود، دامداران و عشایر کوچنده به مناطق مرتفع تر دارای هواى ملایم و علوفه ی بهتر کوچ مي کنند و تا اواخر فصل بهار در اين مناطق باقی مي مانند. سپس براى گذراندن تابستان به مناطق مرتفع تر می روند. در آخر تابستان و اوايل پائيز در راه بازگشت، دامها دوباره به اين مراتع باز می گردند. به اين نوع مرتع، مرتع میانبند یا مرتع بهاره پائيزه گفته مي شود. در بعضی از منابع آنها را مرتع بين راه و حدفاصل نيز ناميده اند. دامهای عشایر کوچنده معمولاً يک تا دو ماه از سال از مراتع میانبند استفاده مي کنند.

مرتع میانبند بر سر راه رفت و برگشت دامها به ييلاق و قشلاق قرار دارد، بعضی از دامداران نيز که به دلایلی دسترسی به مراتع سردسیری ندارند در فصل تابستان دامهایشان را در همين مراتع نگه می دارند، و دامهای روستائيان محلی نيز در تمام مدت سال از اين مراتع استفاده مي کنند. مجموعه ی اين عوامل باعث شده است تا اين مراتع مورد چراى مفرط واقع شوند و به شدت آسیب ببینند. میزان تخریب در مراتع میانبند از دیگر مراتع شدیدتر است.

 

 

انواع مرتع براساس دامهای مصرف کننده:

هر يک از دامها بنابر طبیعت خود انواع خاصی از علوفه را مورد استفاده قرار می دهد و به سخنى دیگر هر نوع دام، مرتعى را با ویژگی های زیر می پسندد:

گاو: مراتع دارای علف های بلند و چمنزار های مرطوب.

گوسفند: مراتع دارای علف های کوتاه و نرم.

بز: مراتع خشک درختچه اى و دارای خار و خاشاک.

شتر: مراتع دارای بوته های خاردار و مراتع خشک بیابانی و کويري.

گاومیش: مراتع واقع در زمينهاى باتلاقى و مرطوب و داراى گياهان آبي.

در ميان انواع مراتع قطعات وسیعی يافت مي شود که ویژگیهای یاد شده در بالا را براى يک گونه دام دارند و بر اين پايه می توان آنها را به مراتع: گاوی، گوسفندی، بزى و شتری و مراتع مناسب پرورش گاومیش طبقه بندى کرد.

 

 

 

انواع مرتع براساس توليد و مرغوبيت علوفه:

براساس ميزان توليد و مرغوبيت علوفه، مراتع را به درجه يك تا پنج طبقه بندي مي كنند و در روشي ديگر، مراتع را به: عالي، خوب، متوسط، فقير، خيلي فقير و غيربهره برداري تقسيم مي كنند. كه در ادامه به شرح آنها مي پردازيم.

1- مراتع عالي، خوب: پوشش گياهي اين مراتع براي چراي دام ها مناسب و كافي بوده و قسمت عمده ی پوشش گياهي اين مراتع را گياهان مرغوب و خوش خوراك مرتعي تشكيل مي دهد.

2- مراتع متوسط: پوشش گياهي اين مراتع مناسب نيست و فقط براي چراي تعداد كمي از دام ها كفاف مي دهد، زمينهاي اين مراتع براي تخريب شدن آمادگي بيشتري دارند و به همين دليل بايد با برنامه ريزي دقيق به احياء و تقويت اين مراتع كمك كرد.

3- مراتع ضعيف و نا مرغوب: پوشش گياهي زمينهاي اين مراتع خيلي كم است و اكثر گياهاني كه در اين زمينها مي رويند براي دام ها غير قابل مصرف است.

 

 

انواع مراتع بر اساس عوارض طبيعي يا شكل زمين:

 

مراتع كوهستاني:به مراتعي كه در ارتفاعات واقع شده اند و به علت خنكي هوا و ميزان بارندگي داراي علوفه با كيفيت بالا هستند و اغلب به عنوان مراتع ييلاقي مورد استفاده قرار مي گيرند.

مراتع دشتي:در مناطق پست تر نسبت به مراتع كوهستاني واقع شده اند و اغلب در زمستان مورد چراي احشام قرار مي گيرند.

 

 

 

اصول بنیادی اکولوژی جنگل

 

اصول بنیادی اکولوژی جنگل

برگهای درختان با استفاده از انرژی خورشید ، دی اکسید کربن موجود در هوا و آب و مواد معدنی خاک ، مواد چوبی تولید می نماید . همچنین برگهای درختان ، ذرات گرد و غبار هوا را جمع می کنند که این گرد و غبار ها در اثر بارندگی شسته شده و وارد خاک جنگل می گردد و برخی از آنها ممکن است که به هنگام جریان آب به داخل رودخانه ها وارد می گردند که بخشی از آن توسط ارگانیسم ها ، از جمله ماهیان مصرف می گردد . اگر بر حسب اتفاق این ذرات از یک کارخانه صنعتی سمی تولید گردد ، در آن صورت به ماهیان یا اشخاصی که این ماهیان را مصرف می کنند ، آسیب می بینند .

درخت برای زندگی نیاز به آب دارد . وجود آب بستگی به میزان نزولات ، ماهیت خاک و سطح سفره آب دارد (محدوده فوقانی لایه ی زمین که معمولا آب به صورت طبیعی در آن سطح موجود است ) . سفره آب به واسطه میزان نزولات و مصارف سطحی تحت تغییرات متناوب می باشد .

درختان و فرسایش خاک ...

درختان و فرسایش خاک

 

درختان و درختچه ها و به طور کلی پوشش گیاهی در حفظ و پایداری خاک و افزایش قابلیت نفوذ آنها نقش موثری دارند خاک سطحی قابل استفاده انسان بیش از چند سانتی متر نیست به همین جهت حفظ و نگهداری آن امری حیاتی به شمار می رود . در مناطق خشک فرسایش بادی عامل عمده تخریب خاک ها بوده و در مناطق باد خیز درختان عامل موثری در تثبیت خاک ها به شمار می آیند .

باد شکن های سبز ، حائل و ضربه گیر بوده که متشکل از چند ردیف درخت می باشد . در اطراف اماکن مسکونی و یا باغات به صورت کمربند های سبز طویل کاشته می شوند و بسیاری از صدمات ناشی از باد را تقلیل می دهند .

باد شکن ها با مقاومت در مقابل باد ، پیشروی و حرکت خاک را در سطح زمین متوقف کرده و میدان عمل باد را محدود می کند . ایجاد باد شکن همچنین در حفظ درختان مثمر بارده و محصولات زراعی اثرتعیین کننده دارد همچنین درختان به وسیله تاج پوشش خود مانع از فرسایش قطرات باران می شوند . 

جنگل ها تامین کننده ی آب ...

 

 جنگل ها تامین کننده ی آب

 

پوشش کف جنگل و لاشبرگها تا 200 برابر وزن خشک خود آب در خود جذب و نگهداری می کنند. پوشش کف جنگل همانندلاشبرگ در باغبانی عمل می کند .این پوشش زمینی به عنوان عایق بوده ،از تاثیر گرما و سرمای بیش از حد بر روی خاک سطحی می کاهد و از این رو درجه حرارت را کنترل کرده و با کند کردن روند تبخیر رطوبت آن را حفظ کرده و از فرسایش خاک یا فشرده شدن آن در اثر ضربات باران حفاظت می کند.

آن بخش از آب موجود در خاک که برای رشد گیاهان مصرف نگردیده باشد بتدریج در خاک فرو رفته و تبدیل به بخشی از منبع آب زیر زمینی می گردد.

آب باران در صورتی که نتواند جذب خاک شود جاری شده و وارد رودخانه ها و جویبارها می گردد.

بواسطه جریان سریع آب بطرف اقیانوس و مصارف صنعتی زیاد از آب زیرزمینی ، در بیشتر مکان ها سفره آب زیرزمینی کاهش یافته و هنوز هم در حال کاهش است . آب های سطحی در اراضی بایر کاملا تلف نشده بلکه در بیشتر موارد می توان با احداث سدها و مخازن آبی نگهداری کرد و برای نیروگاه برق آبی ، خنک کردن سیستمهای بخاردستگاه های الکتریکی و همچنین آبیاری اراضی استفاده نمود .

 

ثروت ها ی طبیعی
ثروت های طبیعی به موادی گفته می شود که به طور طبیعی به وجود آمده یعنی انسان د رپیدایش یا خلقت آنها , دخالتی نداشته است و اگر هر قدر هم د راستخراج و یا بهره برداری از آنها صرفه جویی بشود , سرانجام روزی تمام خواهد شد مانند کلیه ی معادن و ذخایر زیرزمینی.
ثروت های طبیعی خود به سه دسته تقسیم می شوند :
الف) ثروت های طبیعی جامد
 مثل معادن ذغال سنگ, نمک, گچ, آهک و ...
ب) ثروت های طبیعی مایع
مثل نفت که بیشتر به جای معادن به آنها ذخایر گفته می شود زیرا مقدار آنها زیاد و و حجم وسیعی را اشغال کرده است.
ج) ثروت های طبیعی گازی شکل

منابع طبیعی
منابع طبیعی به مواد و موجودات زنده ای اطلاق می گردد که به طور طبیعی به وجود آمده و انسان د رپیدایش یا خلقت آنها هیچگونه دخالتی نداشته است و اگر به طور صحیح از آنها بهره برداری شود ، هیچ وقت تمام ویا غیر قابل استفاده نمی شوند مانند هوا , آب , خاک , جنگل , مرتع , حیات وحش و ماهی ها و ...
منابع طبیعی بر دو دسته اند:
الف) جاندار
ب) غیر جاندار
منابع طبیعی جاندار
منابع طبیعی جاندار بر دو دسته اند: گیاهی و جانوری
- منابع طبیعی گیاهی شامل جنگل و مرتع

- منابع طبیعی حیوانی که شامل دو دسته ی حیوانات می شود :
a) حیوانات آبزی شامل ماهی , میگو و ...

b) حیوانات خاکزی شامل حیات وحش مانند آهو , گورخر و ...
منابع طبیعی غیر جاندار
این منابع شامل آب, خاک و هوا میباشد.( منابع طبیعی اصلی) همانطور که گفته شد اگر به طور صحیح از منابع طبیعی بهره برداری شود هیچ وقت تمام یا غیر قابل استفاده نمی شود .

 به عنوان مثال اگر جنگل ها و مراتع به طور بی رویه مورد استفاده قرار نگیرد , همیشه تکثیر کرده و تمام نمی شود. در مورد هوا که تمام شدنی نیست اما ممکن است در اثر آلودگی زیاد غیر قابل استفاده بشود. در مورد آب اگر زیاد استفاده شود ممکن است تمام شود و از طرف دیگر ممکن است وجود هم داشته باشد اما بر اثر آلودگی شدید غیر قابل استفاده بشود. خاک نیز ممکن است در اثر فرسایش از بین برود ویا ممکن است باشد اما به دلیل فرسایش , آلودگی شدیدو شور شدن غیر قابل استفاده بشود.

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است...

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است !!!

 

رشد فزآینده واگذاری عرصه های منابع طبیعی ، ضعف دستگاه ها ی مسئول در زمینه اجرا و نظارت ، نارسایی و یا فقدان قوانین مناسب و ناکارآمدی اقدامات جهت پیشگیری و برخورد اصولی با متجاوزان و به طور کلی تخریب و تصرف اراضی منابع طبیعی ، همه و همه دست به دست هم داده تا امروز شاهد نابودی منابع طبیعی کشور باشیم .

امروز به هر طرف که چشم می اندازیم از زمین و هوا گرفته تا رودخانه ، جنگل و دریا همه چیز در حال نابودی است .

منابعی که برای مردمان امروز فقط یک امانت گرانبها است اما دیگر چیزی از آن برای نسل آینده باقی نمانده است .

آنچه مسلم است ، نابودی منابع طبیعی را باید در نبود مدیریت زیست محیطی ، اقتصادی و انسانی و همچنین نبود بستر فرهنگی مناسب جستجو کنیم .

حفظ و حراست بدون تردید یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از نابودی و تخریب منابع طبیعی است ، امری که تا کنون از سوی دستگاه های مسئول و به خصوص سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست کم تر مورد توجه قرار گرفته است .

در این صورت حفاظت از منابع طبیعی باید به صورت وظیفه ای ملی وسیعی تلقی شود و همه مردم اعم از مسئول و غیر مسئول به سازمان های زیربط کمک کنند در غیر این صورت مناطق گوناگون کشور کماکان صحنه تاخت و تاز این جریان فاسد خواهد بود و به تدریج شاهد بروز کانون های بحران در حوزه تضییع اراضی ملی خواهیم بود .

به امید روزی که تمام مردم برای حفظ و حراست و همچنین گسترش این منابع ارزشمند کوشا باشند .

 

ثروت ها ی طبیعی
ثروت های طبیعی به موادی گفته می شود که به طور طبیعی به وجود آمده یعنی انسان د رپیدایش یا خلقت آنها , دخالتی نداشته است و اگر هر قدر هم د راستخراج و یا بهره برداری از آنها صرفه جویی بشود , سرانجام روزی تمام خواهد شد مانند کلیه ی معادن و ذخایر زیرزمینی.
ثروت های طبیعی خود به سه دسته تقسیم می شوند :
الف) ثروت های طبیعی جامد
 مثل معادن ذغال سنگ, نمک, گچ, آهک و ...
ب) ثروت های طبیعی مایع
مثل نفت که بیشتر به جای معادن به آنها ذخایر گفته می شود زیرا مقدار آنها زیاد و و حجم وسیعی را اشغال کرده است.
ج) ثروت های طبیعی گازی شکل

منابع طبیعی
منابع طبیعی به مواد و موجودات زنده ای اطلاق می گردد که به طور طبیعی به وجود آمده و انسان د رپیدایش یا خلقت آنها هیچگونه دخالتی نداشته است و اگر به طور صحیح از آنها بهره برداری شود ، هیچ وقت تمام ویا غیر قابل استفاده نمی شوند مانند هوا , آب , خاک , جنگل , مرتع , حیات وحش و ماهی ها و ...
منابع طبیعی بر دو دسته اند:
الف) جاندار
ب) غیر جاندار
منابع طبیعی جاندار
منابع طبیعی جاندار بر دو دسته اند: گیاهی و جانوری
- منابع طبیعی گیاهی شامل جنگل و مرتع

- منابع طبیعی حیوانی که شامل دو دسته ی حیوانات می شود :
a) حیوانات آبزی شامل ماهی , میگو و ...

b) حیوانات خاکزی شامل حیات وحش مانند آهو , گورخر و ...
منابع طبیعی غیر جاندار
این منابع شامل آب, خاک و هوا میباشد.( منابع طبیعی اصلی) همانطور که گفته شد اگر به طور صحیح از منابع طبیعی بهره برداری شود هیچ وقت تمام یا غیر قابل استفاده نمی شود .

 به عنوان مثال اگر جنگل ها و مراتع به طور بی رویه مورد استفاده قرار نگیرد , همیشه تکثیر کرده و تمام نمی شود. در مورد هوا که تمام شدنی نیست اما ممکن است در اثر آلودگی زیاد غیر قابل استفاده بشود. در مورد آب اگر زیاد استفاده شود ممکن است تمام شود و از طرف دیگر ممکن است وجود هم داشته باشد اما بر اثر آلودگی شدید غیر قابل استفاده بشود. خاک نیز ممکن است در اثر فرسایش از بین برود ویا ممکن است باشد اما به دلیل فرسایش , آلودگی شدیدو شور شدن غیر قابل استفاده بشود.

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است...

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است !!!

 

رشد فزآینده واگذاری عرصه های منابع طبیعی ، ضعف دستگاه ها ی مسئول در زمینه اجرا و نظارت ، نارسایی و یا فقدان قوانین مناسب و ناکارآمدی اقدامات جهت پیشگیری و برخورد اصولی با متجاوزان و به طور کلی تخریب و تصرف اراضی منابع طبیعی ، همه و همه دست به دست هم داده تا امروز شاهد نابودی منابع طبیعی کشور باشیم .

امروز به هر طرف که چشم می اندازیم از زمین و هوا گرفته تا رودخانه ، جنگل و دریا همه چیز در حال نابودی است .

منابعی که برای مردمان امروز فقط یک امانت گرانبها است اما دیگر چیزی از آن برای نسل آینده باقی نمانده است .

آنچه مسلم است ، نابودی منابع طبیعی را باید در نبود مدیریت زیست محیطی ، اقتصادی و انسانی و همچنین نبود بستر فرهنگی مناسب جستجو کنیم .

حفظ و حراست بدون تردید یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از نابودی و تخریب منابع طبیعی است ، امری که تا کنون از سوی دستگاه های مسئول و به خصوص سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست کم تر مورد توجه قرار گرفته است .

در این صورت حفاظت از منابع طبیعی باید به صورت وظیفه ای ملی وسیعی تلقی شود و همه مردم اعم از مسئول و غیر مسئول به سازمان های زیربط کمک کنند در غیر این صورت مناطق گوناگون کشور کماکان صحنه تاخت و تاز این جریان فاسد خواهد بود و به تدریج شاهد بروز کانون های بحران در حوزه تضییع اراضی ملی خواهیم بود .

به امید روزی که تمام مردم برای حفظ و حراست و همچنین گسترش این منابع ارزشمند کوشا باشند .

 

 

درخت راش در شمال ...

درخت راش Fagus orientalis

گیاهی است یک پایه و دارای گل های نر و ماده و میوه آن فندقه هرمی مثلث القاعده است . زادآوری آن طبیعی و با بذر افشانی خود درخت انجام می گیرد . نهالها پس از استقرار در زیر سایه و پناه درختان مادری به مرور زمان رشد و نمو می نمایند . پس از اینکه نهال راش به ارتفاع مورد نظر رسید و دیگر نیازی به نور نداشته باشد بایستی پایه های مادری که از نور دهی به نهال ها جلوگیری می نمایند ، حذف گردد . این درخت هر پنج سال یکبار بذر فراوان تولید می کند . مصارف چوبی درخت راش علاوه بر مصارف عمومی و تجاری دارای مصارف روستایی بسیار است .

در صنایع چوبی از تنه های خوب و سیلندر یک آن جهت تولید روکش چوبی استفاده می گردد و در روستاها از چوب آن برای ساختن در و پنجره و تیر و ستون و چهار پایه های محلی و کفش های چوبی ( کتل ) و گهواره و پاوره های محلی در قدیم استفاده می نمودند .

در فرهنگ حاشیه نشینان دریای خزر درخت راش خزری یا هیرکانی به نام های محلی مرس ، راج ، آلاش ، قزل گز ، قزل آقاج معروف می باشد .

این درخت دارای گونه های مختلفی است که در جنگل های شمال کشور ایران گونه هیرکانی یا خزری آن رویش داشته و نام لاتین آن( FAGUS ORIENTALIS) می باشد .

به دلیل حمایت از بقاء و تداوم حیات درختان راش به طور کلی راشستان های جنگل های گیلان مورد حفاظت دقیق قرار می گیرد و بهره برداری از این درخت عزیز به صورت تک گزینی و با شیوه های علمی و کاملاً نوین جهان طوری صورت می گیرد که صد در صد متضمن استقرار و بقاء و تداوم حیات آن می باشد .

یک محقق جنگل : تاکنون 13 گونه درخت راش در جهان شناسایی شد .

جنگل های شمال ایران دست کم دارای 120 گونه چوبی است در حالیکه در قاره اروپا در حدود 40 گونه چوبی وجود دارد .

 

جنگلداری نزدیک به طبیعت ...

اصول جنگلداری نزدیک به طبیعت

اساس و پایه تولید در جنگل خاک آن است، از این رو باید نسبت به حفظ و حاصلخیزی خاک و در صورت نیاز در تقویت آن اقدام کرد . به همین جهت درجنگلداری باید از تخریب خاک به صور لغزش و رانش ، فرسایش ، آبشویی عناصر و کوبیدگی خاک جلوگیری کرد .
بایداز قطع یکسره وسیع ، استفاده از ماشین آلات سنگین بهره برداری و حمل و نقل ویژه در زمین های حساس به رانش خودداری کند .
باید استقرار تجدید حیات در حد مورد نیاز قرار گیرد به طوری که از نظر اکولوژیکی روند تعادل انرژی به حداکثر برسد .
خوشبختانه جنگلهای خزری شمال کشور ، به دلیل عدم قطع یکسره و در سطوح گسترده فقط در جنگلهای مخروبه و با هدف تسریع در احیاء و برهم زدن اکوسیستمهای آن ، از ظرفیتهای بسیار بالایی برخوردار است ولی حاصلخیزی خاک جنگلهای زاگرس در غرب کشور به دلیل حاد بودن مسائل اجتماعی ، اقتصادی و دامدار ی سنتی و فرسایش  شدید خاک با آسیبهای جدی مواجه شده است .
در مدیریت جنگلداری متناسب با گونه ها و ساختار توده ها و رویشگاه باید ظرفیت خاصی برای تنوع گونه ای و کمیت و کیفیت جنگل قائل شد . به طوری که در رویشگاهی گونه راش از رشد بالایی برخوردار است ولی رویشگاه دیگر ممکن است برای بلوط و یا توسکا بیشتر مناسب باشد .
بر این اساس بر طبق روش مدیریت اکوسیستمی در جنگلداری تاکید برای پایداری بلند مدت منابع ، حفظ و تقویت تنوع زیستی ، تلفیق سیستم های اقتصادی ، اکولوژیکی در برنامه ریزی باید مورد توجه قرار گیرد تا این منابع به صورت پایدار برای نسلهای آینده باقی بماند .

جنگلداری پایدار ...

جنگل و توسعه پايدار

در سال 1992 پس از کنفرانس زمین در اجلاس ریو دو مفهوم جنگلداری پایدار و مدیریت اکوسیستمی به طور موازی مورد توجه و بحث سازمانها ، کنوانسیون ها و محافل مربوط به جنگلداری قرار گرفتند .
مدیریت جنگلداری پایدار ریشه خود را در جنگلداری کلاسیک دارد و توسط بعضی از سازمان های بین المللی از قبیل فائو مورد حمایت و ترویج قرار گرفته است ، در حالی که مدیریت اکوسیستمی توسط کنوانسیون حفظ تنوع زیستی (CBD) به عنوان یک چارچوب مورد قبول واقع شده است .
جنگل و جنگلداری تاریخچه دیرینه در ایران دارد . سطح جنگلهای ایران حدود 5/7 درصد سطح کشور را پوشش می دهد و عمدتا" در ناحیه خزری و زاگرس قرار دارد و نواحی محدود در نوار ساحلی جنوب و در مرکز ایران نیز یافت می شود .

جنگلدری پایدار
سابقه تاریخی جنگلداری پایدار در واحد سطح بیش از دو قرن است . جنگلداری پایدار در واحد سطح بر دو اصل برداشت مستمر و دائمی و برداشت اقتصادی استوار است .
کارشناسان و مدیران جنگلداری پس از سالها تجربه دریافتند که اگر چه ممکن است در یک طرح جنگلداری به جنگلداری پایدار دست یافت ولی در سطح ملی به علت افزایش تقاضا برای تولیدات کشاورزی و توسعه صنعت جنگلداری به مخاطره افتاده است .
جنگلداری پایدار در سطح ملی رویکردی است که اهداف اقتصادی ، اجتماعی، زیست محیطی و فرهنگی مدیریت جنگل را با اصول جنگل هماهنگ می کند . بر طبق« اصول جنگل» منابع و اراضی جنگلی برای تامین نیازهای  اجنماعی، اقتصادی ، اکولوژیکی ، فرهنگی ومعنوی به صورت پایدار برای نسلهای فعلی و آینده مدیریت شوند .
این نیازها در زمینه تولیدات چوبی ، غیر چوبی ، آب ، غذا ، گیاهان دارویی ، شغل ، تفرج و زیستگاه برای حیات وحش هستند .
همچنین جنگلداری پایدار در سطح ملی باید اقداماتی در زمینه حفظ سلامتی جنگلها در برابر آلودگی هوا ، آفات و امراض را انجام دهد . نتیجه تلاش سازمانهای بین المللی مانند برنامه محیط زیست سازمان ملل و فائو در سالهای  اخیر منجر به تغییر در سیاست و قوانین جنگل ، تحول در ساختارتشکیلات بخش جنگلداری ، تهیه راهبرد جنگلداری و حفاظت جنگلها در کشورهای مختلف شده است .
در سطح جهانی هم انواع کنوانسیونهای مرتبط با مسائل جنگلداری تشکیل شده است . ولی باید توجه کرد که جنگلداری پایدار با موانع و مشکلات فراوانی از قبیل کمبود همکاری بین کشورها و جامعه بین المللی ، منابع مالی ، انتقال تکنولوژی مناسب محیط زیست ، عدم گسترش مشارکت ، تقسیم عادلانه در آمدهای جنگل و در نهایت فقر و نا برابری رو به روست .
تاکنون برای اجرای برنامه عملی جنگلداری پایدار اقدامات زیادی در سطح ملی و بین الملللی صورت گرفته است  که تهیه برنامه ملی جنگل ، توسعه یکپارچه و تلفیقی کوهستانها ، آبخیزداری مشارکتی و جامع ، احیاء جنگلهای مخروبه ، ممیزی و گواهی جنگل و مدیریت جامع آفات و امراض جنگلی مهمترین این اقدامات است .

 

 

جنگلهای ایران

جنگل ...

نگذارید بمیرد جنگل ، که جهان خواهد مرد .

اهمیت منابع طبیعی بویژه جنگلها به گونه ای است که با مشاهده ی تاریخ منابع طبیعی پی به ارزشهای آن می بریم تا آنجا که در متون کهن نیز از آن یاد شده است ، پس بیاییم با همکاری همدیگر نسبت به حفظ و حراست منابع طبیعی و محیط زیست کوشا باشیم تا نسل بعد از ما هم از این گنجینه ی ارزشمند تاریخی استفاده نمایند . 

سرخدار ( طلای سبز )

سرخدار درختي است هميشه سبز با طول 10 الي 20 متر ارتفاع كه در جنگلهاي شمال از ارتفاع 900 تا 1400 متر از سطح دريا در اشكوب مياني و فوقاني جنگلها رويش دارد. بومي اروپا و شمال آفريقا بوده و در اغلب جنگلهاي شمال ايران از آستارا تا گرگان ديده مي شود. درختي است دو پايه داراي تنه صاف كه تا قطر يك متر نيز رشد مي نمايد.
اين درخت تا حدي سايه پسند و از سوزني برگان فاقد صمغ مي باشد که نسبت به هر گونه آفت و امراض بسیار مقاوم بوده ، برگهاي آن باريك و كشيده و گلهاي نر آن مجتمع و خوشه مانند داراي 6 تا 14 پرچم و گلهاي ماده آن منفرد شامل يك براكته منحصر به فرد و پياله مانند كه در ابتدا براكته ها سبز تدريجاً به رنگ قرمز در مي آيند. برگهاي درخت سرخدار سمي بوده و مصرف آن براي دامها بسيار خطر ناك و گاهی کشنده مي باشد.  ميوه آن پسته مانند اريل كه به رنگ سرخ و شيرين و خوراكي است. تكثير اين درخت توسط بذر و قلمه امكان پذير است.
در روستاهاي حاشيه درياي خزر اين درخت به نامهاي محلي سرخدار ـ سرخه دار ـ سخدار ـ سوختال ـ سوردار ـ سلوار و حبوا معروف مي باشد.
عمر اين درخت از 1000 تا 2000 سال مي رسد و در دنيا بعنوان گياهان زينتي و همچنين ساخت وسايل تزئيني مورداستفاده قرار مي گيرد. جهت جلوگيري از تخريب ونابودي اين گونه ارزشمند در حال حاضر جزو درختان حفاظت شده است كه قطع آن ممنوع است. حيات و پويايي اين گونه ارزشمند جنگلي نيازمند عزم ملي و مشاركتي همه طبيعت دوستان مي باشد. بيائيم براي حفاظت و حمايت از اين گونه زيباي هميشه سبز جنگلهايمان همه با هم بكوشيم و از نابودی ای گونه ی با ارزش جلوگیری کنیم .

 

                                                                                                         

 

 

 

انجیلی عروس جنگلهای هیرکانی (شمال ) در پاییز

 زیبایی های درخت انجیلی در فصل پاییز

درخت انجیلی با نام علمی (Parrotia persica) که معروف به درخت آهن یا چوب آهن (Iron tree ، Iron wood) است ، از خانواده ی (Hamamelidaceae) بوده .

نام علمی جنس انجیلی به افتخار گیاه شناس فرانسوی Parrot  نامگذاری شده است .

درخت انجیلی در جنگل های شمال از سواحل آستارا تا گلی داغی گرگان انتشار دارد و از جلگه های ساحلی دریای خزر تا ارتفاعات میان بند امتداد می یابد و همچنین تا ارتفاع 1400 متر از سطح دریای آزلد در منطقه کلاردشت دیده می شود .

انجیلی درختی است زیبا با قامتی بلند ، دارای تنه ای با فرو رفتدگی ها و برجستگی های زیاد ، ساقه های آن نیز به یکدیگر جوش خورده و تنه درخت را نامنظم می سازد که خود باعث زیبایی بیشتر این درخت شده ، رنگ ساقه ای جوان خاکستری است ولی در درختان کهن برنگ تیره در می آید .

دو روی برگ در جوانی خزی است و با تارها و کرک های ستاره ای شکل پوشیده شده و به رنگ خاکستری در می آید ، به طور کلی برگ انجیلی در پاییز تغییر رنگ یافته و به رنگ متنوع حنایی ، سرخ ، ارغوانی ، جگری و رنگ های مشابه آنها ظاهر می گردد و زینت بخش جنگل های شمال کشور در فصل پاییز است .

درخت انجیلی تولید جست های ریشه جوش و تنه جوش می نمایند ، که در جنگل های شمال کشور به صورت دانه زاد و شاخه زاد دیده می شود .

انجیلی درختی است ناسوز در برابر آتش و در شمال کشور چوب این درخت بیشتر برای تهیه ذغال و مصارف تونلی استفاده می گردد.

به علت سختی چوب درخت انجیلی ، این درخت را در زبان های خارجی چوب آهن می نامند ، از نظر دارویی نیز برگ های درخت انجیلی دارای انواع تانن ها بوده و به عنوان قابض و تنگ کننده مجاری عروق به کار می رود .

منبع : جنگل ها ، درختان و درختچه های ایران ، تالیف دکتر حبیب اله ثابتی

جنگل های شمال کشور و روند تخریب آنها ...

● جنگل های شمال کشور و روند تخریب آنها

طبق گزارش FAO در سال 1960 میلا دی، سطح جنگل های شمال 6/3 میلیون هکتار بوده است. عکس های هوایی انجام شده در سال 1337، مساحت جنگل های شمال را 4/3 میلیون هکتار نشان داده است. آ ماربرداری سال 5-1364 از جنگل های خزری، کل این جنگل ها را 9/1 میلیون هکتار تعیین کرده که تنها 22 درصد آن از جنگل انبوه با بیش از 350 متر مکعب چوب در هکتار پوشیده شده است. بررسی های بیشتر نشان می دهد که تا یک قرن پیش این جنگل ها عمدتا بکر و دست نخورده بوده است. تازه ترین آمارها درباره وضعیت جنگل های شمال که توسط سازمان حفاظت محیط زیست انتشار یافته است (فروردین 1383) نشان می دهد که مساحت جنگل های شمال در طول دو دهه گذشته 17 درصد کاهش یافته است. در این مدت استان های گلستان با 27 درصد، گیلا ن 22 درصد و مازندران با 21 درصد کاهش جنگل روبه رو بوده است. بنابر اعلا م سازمان حفاظت محیط زیست، عدم توجه به ارزش های زیست محیطی و تنوع زیستی، عدم ساماندهی صحیح مراکز جمعیت و مشاغل داخل و حاشیه جنگل، بهره برداری های مجاز ولی بی رویه، غیراصولی و کم زمان، بهره برداری های غیرمجاز و قاچاق، نبود هماهنگی و نظارت کافی در مدیریت و بهره برداری خارج از ضوابط زیست محیطی از معادن داخل جنگل ، جاده سازی بدون رعایت ملا حظات زیست محیطی (بیش از 6 هزار کیلومتر)، واگذاری های بدون برنامه در داخل جنگل و تغییر کاربری اراضی جنگلی به دلیل بورس بازی و تبدیل ۱۰ هکتاری های حاشیه ی دریای خزر به شهرک و ... از عوامل کاهش مساحت جنگل های کشور است. بوبک در سال 1330 برآورد کرده است که در مناطق پست کناره های دریای خزر، فقط ربع مساحت اولیه حفظ شده است. براساس نظریه وی، در آن زمان در مناطق مرتفع کناره ای دریای مازندران که یک چهارم از جنگل های بکر را تشکیل می داده است، یک چهارم تخریب و یک دوم کاملا از بین رفته است. امروزه از جنگل هایی که روزگارانی جلگه های گیلا ن و طوالش به وسعت 360 هزار هکتار را می پوشانده، اثری بر جای نمانده است و از جنگل های جلگه ای مازندران به جز مساحت اندکی که به صورت ذخیره گاه جنگلی، پارک جنگلی و اثر طبیعی ملی اداره می شود، بقیه تماما از بین رفته و به اراضی مزروعی، ساختمان ها و تاسیسات مسکونی و صنعتی و ... تبدیل شده است. جنگل های کوهستانی این مناطق نیز اکنون تحت شدیدترین فشارهای تخریبی قرار دارد. آمارهای سازمان جنگل ها و مراتع(65-64) حاکی از آن است که دام های محدوده جنگلی شمال کشور به حدود 797/5 هزار واحد دامی بالغ می شود و این در حالی است که بیش از 437 هزار هکتار اراضی کشاورزی، حاصل از قطع درخت در دل جنگل وجود دارد و سالا نه بیش از 77 هزار هکتار دیگر تحت آیش است و مهم تر آنکه میزان مصرف چوب برای هیزم حدود 000/876/2 مترمکعب و برای ساختن اصطبل بیش از 84 هزار متر مکعب است.